Hoe een les over rouwen in een debat over Moederdag belandde

In de vijfdes geef ik les over lijden en rouw. De cursus draagt als titel: Leven, lijden, rouw omdat mijn collega en ik uitdrukkelijk de boodschap willen geven dat lijden inherent verbonden is aan het leven en rouw dus ook een heel normaal proces is.

Ik leg aan mijn leerlingen uit dat iedereen een onzichtbare rugzak met zich meedraagt. Daarin zitten momenten van vreugde. Ik stel ze voor als ballonnen, kussentjes of zachte veren die licht zijn en makkelijk te dragen en de rugzak zelfs wat doen zweven zodat hij makkelijk te dragen is.

Rugzak met veertjes, stenen en gereedschap

Er zit echter ook pijn in. Sommige mensen dragen een hele rotsblok met zich mee; bij andere mensen zijn het kiezelsteentjes die de rugzak verzwaren. Dat is het leven. Hopelijk veel vreugde, blijheid en geluk, maar ook pijn en verdriet.

Ik wens de jongeren toe dat er voldoende vreugde in hun rugzak mag zitten zodat hij te dragen is, maar ga niet voorbij aan de stenen.

Ten slotte, zo vertel ik mijn leerlingen, zit er in de rugzak ook gereedschap dat helpt om de blije momenten te koesteren en de pijn te dragen en te verwerken. De cursus rouw wil wat dat gereedschap aanreiken, maar ik hoop dat de jongeren doorheen het leven in allerlei situaties tools aangereikt krijgen om de pijn te hanteren en dat er in elke levensfase mensen klaarstaan om te helpen dragen als het nodig is. De manier waarop mensen omgaan met eigen pijn en dat van anderen maakt immers een groot verschil.

Moederdag vieren is gereedschap maken

Terwijl we ons door het hoofdstuk worstelen en leerlingen vertellen en nadenken over hun eigen verdriet, barst een moederdagdiscussie uit.

Aanleiding is de school in het Brusselse die Moederdag afschafte om de gevoelens van kinderen zonder moeder te sparen. Als ik Moederdag verdedig, gaat het me niet over de vraag of er al dan niet geknutseld moet worden, al ben ik heel blij met de werkjes van mijn eigen kinderen.

Wat mij in de discussie treft, is de onmacht die veel mensen blijkbaar voelen wanneer het over pijn en verdriet gaat.

Er lijkt een idee te heersen dat alle kinderen elke dag dolgelukkig moeten zijn. Ze mogen vooral niet herinnerd worden aan de stenen in hun rugzak. Maken we onszelf niet simpelweg wijs dat het er niet is als we er niet over praten? Is ons zwijgen niet een nieuwe steen in de rugzak van veel kinderen?

Niet alle kinderen hebben een mama en een papa. Diverse gezinsvormen zijn legio en voor de kinderen is dat niet altijd gemakkelijk. De voorbereiding van Moederdag kan het moment zijn om daarover te praten in de klas, en ook over de pijn en rouw die eruit kunnen voortkomen. We helpen ze niet met het afschaffen van de moederdagtraditie, waarmee je ook de pijn van sommige kinderen lijkt af te schaffen of op z'n minst weg te moffelen.

Moederen met 1.000 namen

Deze periode van het jaar kan het moment zijn om kinderen te laten nadenken over wat moederen is en wie deze rol voor hen invult.

Het resultaat kan heel verschillend zijn. Sommige kinderen zullen op het einde van de rit niets geknutseld hebben, anderen een mooi geschenk voor hun mama, sommigen een regenbestendig pakje dat ze op het kerkhof kunnen plaatsen, nog anderen iets voor hun pleegmoeder, adoptiemoeder, vader, plusmama, tante, oma... of misschien zelfs voor de buurvrouw die hen elke dag na school opvangt.

Alle kinderen echter zullen een gereedschapje gemaakt hebben voor in hun rugzak, iets waarmee ze hun eigen pijn makkelijker kunnen dragen en ook anderen nabij kunnen zijn in dagen van verdriet. Iets dus waarmee ze zelf ooit moederlijk zullen kunnen troosten.

Ik wens iedereen die wel eens moedert een heel fijne Moederdag.