Loopt de Duitse Synodale Weg dood?

Even terugspoelen naar 2019. Als reactie op de misbruikcrisis en de daarop volgende massale kerkverlatingen van Duitse katholieken lanceerden de bisschoppen, toen onder leiding van kardinaal Reinhard Marx,  en het vertegenwoordigend orgaan voor katholieken ZdK een diepgaand hervormingsproces. Dat verliep op z’n Duits: uitermate strak georganiseerd met massaal bijgewoonde sessies in de Messe van Frankfurt, maar ook democratisch met stembeurten.

Hervormingsvoorstellen

De eerste fase van de Duitse Synodale Weg liep tot maart vorig jaar, toen ruim een ​​dozijn hervormingsvoorstellen door de meer dan driehonderd deelnemers werden goedgekeurd, onder meer voor meer scheiding der machten, de herziening van de katholieke seksuele moraal en voor meer rechten voor vrouwen en homoseksuelen in de Kerk.

Het sleutelstuk is de oprichting van een permanente synodale raad die toezicht houdt op het beleid van bisdommen en bisschoppen.

Dat laatste zint Rome niet. Het voorstel van een synodaal orgaan betekent een breuk met de bestuursopvatting en de natuur van de katholieke Kerk. Een kleine minderheid onder de Duitse bisschoppen stelde vooraf al niet mee te gaan met de oprichting van een synodale raad. De bisschoppen van Eichstätt, Keulen, Regensburg en Passau stemden tegen een financiering van het op te richten orgaan. De gerespecteerde, hoogbejaarde Duitse kardinaal Walter Kasper maakte in een artikel theologisch brandhout van het voorstel.

Op het matje geroepen

Kort voor het begin van de voorjaarsvergadering van de Duitse Bisschoppenconferentie vroeg het Vaticaan om een ​​stemming over de synodale raad van de agenda te halen. De toon van de brief was scherp.

‘Een dergelijk orgaan wordt niet voorzien door het huidige canonieke recht.’

De brief aan Georg Bätzing, voorzitter van de bisschoppenconferentie, werd ondertekend door de hoofden van de belangrijkste Vaticaanse curie-organen, met name de topkardinalen Pietro Parolin, Manuel Fernandez  en Robert Prevost, en uitdrukkelijk goedgekeurd door paus Franciscus. Volgens kardinaal Walter Kasper is het idee van een synodale raad daarmee dood. Het gaat volledig in tegen alle instructies van de Heilige Stoel.

Bisschop Georg Bätzing haalde het onderwerp van de agenda. Het lekenforum ZdK reageerde geïrriteerd. ‘Dit betekent een verdere vertraging van de dringend noodzakelijke hervormingen in de Kerk’, verklaarde ZdK-voorzitster Irme Stetter-Karp.

De druk op de Duitse bisschoppen is groot.

Het ZdK verwacht dat de synodale raad in juni operationeel zal zijn. Maar dit veronderstelt dat de bisschoppen tegen de uitdrukkelijke instructies van Rome ingaan.

Naar Rome

Op 22 maart wordt de leiding van de Duitse bisschoppen in Rome verwacht. Loopt de Duitse Synodale Weg in zijn geheel nu dood? Dan zullen er onvermijdelijk spanningen naar boven komen tijdens de volgende vergadering in oktober van de wereldsynode, waar ook concrete hervormingen zullen voorgesteld worden.

‘Synodaliteit is een theologisch principe dat zeer gevoelig wordt wanneer het de concrete kwestie van het bestuur raakt’, reageerde de Frans-Belgische theoloog Arnaud Join-Lambert. ‘Hoe kan de Kerk tegelijk experimenten aanmoedigen en tegelijkertijd de controle behouden?’