Monumentaal stilleven weerspiegelt Laatste Avondmaal in Tongerlo

In de norbertijnenabdij van Tongerlo hangt sinds kort tegenover de replica van Da Vinci’s Laatste Avondmaal een hedendaags werk van Laurent Reypens.

De tijd dat kerken en kloosters aankochten, is voorbij. Ik zou wel graag in die tijd hebben geleefd, zegt beeldend kunstenaar Laurent Reypens (1954). Ik ben al sinds mijn vijftiende of zestiende onder de indruk van grote altaarstukken. Ook door stillevens ben ik gefascineerd. Ik ben geboren in Westerlo, dus ik kende het Laatste Avondmaal al van vroeger, net als dat van Dirk Bouts. Die prachtig gedekte tafels boeiden mij geweldig.

Tentoonstelling

Twee jaar geleden heb ik een zware hartoperatie ondergaan. Ik besefte toen dat het leven kort is en dat het tijd werd eraan te beginnen. Ik heb anderhalf jaar aan ‘Het Laatste Avondmaal’ geschilderd en het is misschien wel 20 tot 25 keer overschilderd, verduidelijkt Laurent Reypens. In de abdij hangt tot begin oktober niet alleen Reypens’ monumentale Laatste Avondmaal. In de vitrinekasten van het museum bevinden zich ook andere werken. Volgens de kunstenaar alleen producties van de voorbije twee jaar. De tentoonstelling van die werken in zilver, opalineglas op een voet van muranoglas, in brons en in plasticrète belegd met bladgoud, kwam er op verzoek van pater Cleiren. Die was volgens Reypens behoorlijk enthousiast toen hij bij hem zijn Laatste Avondmaal ging voorstellen.

Je komt binnen in het Da Vinci-museum. Je ziet de apostelen zitten. Je draait je om, en de apostelen zijn weg. Wat rest is een lege tafel. Dat idee vond ik ideaal. Laurent Reypens

Tafelschikking

In zijn meterslange Laatste Avondmaal is alle commotie voorbij. Jezus en de apostelen zijn in de ogen van de kunstenaar nog maar net vertrokken. Elke christen weet wat eraan is voorafgegaan. En wat zal volgen. Wat op dat moment rest, zijn dertien lege kommen. De volgorde ervan op de tafel weerspiegelt Da Vinci’s tafelschikking, met één uitzondering. Judas en Petrus werden van plaats verwisseld. Reypens’ tafelschikking is gemakkelijk te ontraadselen, want op de voet van elke kom staat een naam, ook die van Judas. In tegenstelling tot de kommen van de anderen is diens kom niet geglazuurd. Hij is mat en dof. Aanvankelijk was het een donker werk. De zwarte boord bovenaan is daar een restant van. Daar stonden oorspronkelijk de namen van de apostelen in gouden letters. Maar dat was te opvallend. Ik heb er dan voor gekozen hun namen in de voet van de kommen te zetten, daar waar ik gewoonlijk mijn naam zet, verduidelijkt Reypens die al meer dan 35 jaar kommen schildert. Ze zijn een vast thema geworden en spreken volgens hem een internationale taal die overal begrepen wordt. Als ik een ander potje had gekozen, had dat nooit hetzelfde effect gehad.

Een kop met een oortje is begrensd. Een kop zonder oortje niet. Dat maakt het zo internationaal. Het is de perfecte vorm, net zoals een ei. Eindeloos. Daar heb ik een eigen wereld mee gecreëerd, een eigen taal bijna. Laurent Reypens

Mysterie

De vraag wat er in die kommen zit, moet de toeschouwer zelf invullen. Er moet een mysterie blijven. Aan al mijn werk zit een meditatief aspect. Sinds kort kan je ook in de kommen kijken. Ik heb ze nu bewust met de opening naar voren gedraaid. De operatie die ik heb ondergaan, heeft een invloed op mijn leven gehad. Ik heb veel tijd gehad om na te denken en ik ben alles anders gaan bekijken, geeft Reypens toe, die nog graag een hele kerk zou inrichten met eigentijds werk: een altaar ontwerpen, altaarstukken schilderen evenals een kruisweg in een hedendaagse vorm. Dat spreekt een hedendaags publiek aan. Ik hoop dat dat ooit eens lukt. Ik bereik een jong publiek van twintigers, dertigers en veertigers. Dat is belangrijk. Ik moet geen Christus schilderen met een baard. Die periode is voorbij, besluit Reypens.