Muziek van de kathedraalbouwers - vrijdag begint Laus Polyphoniae

Het festival van de oude muziek in Antwerpen – Laus Polyphoniae – gaat telkenjare uit van een thema. Dit jaar zochten de organisatoren inspiratie bij de ‘Notre Dame’ van Parijs, in april 2019 door een brand geteisterd maar intussen alweer gerestaureerd en toegankelijk. Van 22 tot 31 augustus kan je Antwerpen horen hoe kathedralen in de 12de tot 15de eeuw laboratoria voor muzikale innovatie waren. ‘De kathedralen hertekenden niet alleen de skyline van Europese steden, ze vormden ook de ruimte waarin componisten en zangers hun meest gewaagde experimenten aandurfden,’ vertelt Bart Demuyt, artistiek directeur van het festival.

Nu moet je dat jaarlijkse thema van Laus Polyphoniae niet te strikt interpreteren: er staan altijd ook concerten op het programma die eigenlijk weinig met het thema van doen hebben. Denken we maar aan de uitvoering op zaterdag 23 augustus door het Italiaanse Ensemble Micrologus van Le jeu de Robin et Marion, een ‘musical’ die de van oorsprong Franse trouvère  Adam de la Halle rond 1285 schreef voor het hof van Karel van Anjou in Napels. De soundtrack van dit tijdloze verhaal van een herderinnetje, haar geliefde en een opdringerige ridder mixt volkse melodietjes met verfijnde polyfonie. Het is al eeuwenlang een heuse hit.

En ook de polyfone motetten van de laat-14de-eeuwse en vroeg-15de-eeuwse Luikenaar Johannes Ciconia op voornamelijk Petrarcaanse poëzie schreef, hebben niets met de kathedralen te maken; toch is dit concert ’s anderendaags van het ensemble Mala Punica onder leiding van fluitist Pedro Memelsdorff een moment om naar uit te kijken. Net zoals de ars subtilior die Guillaume Du Fay (geboren in Beersel bij Brussel) en tijdgenoten in de vroege renaissance vormgaven aan het hof van de Malatesta’s in Rimini; de Cappella Pratensis van Andrew Hallock wijden er hun concert van maandagavond 25 augustus aan. Pareltjes genoeg dus, zonder kathedralen…

Toch zijn het vooral die kathedraalmuziek, waar we dit jaar naar uitkijken. Rond 1200 verliet de zogenaamde Notre Dame-school radicaal de koers van de eenstemmige muziek van haar tijd en ontwikkelde ze het organum, waarbij verschillende stemmen gelijktijdig op hun eigen melodie voortbewegen. Een kolfje naar de hand van het Huelgas Ensemble van Paul Van Nevel; helaas is het openingsconcert van vrijdag 22 augustus in de Antwerpse Handelsbeurs al uitverkocht. Maar maandagmiddag 25 augustus kan je in Amuz nog naar een intiemer concert met 12de-eeuwse Parijse muziek gaan luisteren, met zangeres Karin Weston en vedelspeelster Elisabeth Sommers.

Zondagavond 24 augustus brengt het Noorse Trio Mediaeval de 14de-eeuwse Messe de Tournai in de Sint-Andrieskerk, samen met twee eeuwen oudere muziek van Hildegard von Bingen. En dinsdagavond 25 augustus is de Sint-Joriskerk gastvrouw voor de sopranen Karin Weston en Cécile Walch en de mezzo’s Amy Farnell en Julia Marty – samen vormen zij Contre le Temps – die gezangen van verschillende anonieme meesters uit de entourage van de Notre-Dame brengen waarin telkens wordt stilgestaan bij oeroude thema’s als verlies en vertwijfeling, en hoop en veerkracht. Daarbij onder meer het hemelsmooie vierstemmige Deus Misertis Hominis.

Ten slotte moeten we natuurlijk het slotconcert van het Huelgas Ensemble van donderdagavond 28 augustus in de Sint-Andrieskerk vermelden. Niet zozeer omwille van het programma, al zijn de zeer diverse middeleeuwse componisten van wie er muziek gebracht wordt – Perotinus de Grote, Guillaume du Machaut of John Dunstable, om maar die drie te noemen – stuk voor stuk interessant. Maar Huelgas-dirigent Paul Van Nevel maakt van de gelegenheid ook gebruik om zijn opvolger aan het Antwerpse publiek voor te stellen: Achim Schulz, die jarenlang zong in het ensemble, gidst het ensemble die avond door de wondere wereld die de ars nova heet.