Een naakter geloof. De vrucht van mijn studie theologie

Wat mooi, zei een parochiaan me laatst, toen hij hoorde dat de Heilige Geest het onderwerp van mijn proefschrift is. Dat heeft uw geloof vast veel goeds gedaan. Zijn blik was verwachtingsvol op mij gericht. Hoopte mijn gesprekspartner op een kleine ontboezeming, een klein getuigenis? Een blik in de ziel van de promovendus theologie? Het leek er sterk op.  Maar er kwam weinig; ik wist niet wat ik moest vertellen.

Dat zegt ongetwijfeld iets over verdieping die nog mogelijk is in mijn ziel (en voor wie geldt dat niet?). Het zegt ook iets over wat theologie is, wat je van theologie mag verwachten. Wat wel en wat niet. Theologie is niet bedoeld om de ziel te stichten. Het draait niet om vroomheid. Dat is niet wat het biedt, en dat is niet wat het vraagt. Wat het wél biedt? Doordenking van geloof. En dus vraagt het vooral om intellectuele rigeur, om vasthoudendheid.

Theologie is: heldere vragen stellen, redeneringen volhouden en uit-denken, verbanden zoeken, implicaties verhelderen.

De zeiler en de ingenieur

Ooit vroeg iemand me wat ik ervan dacht als ze theologie ging studeren. Ze vond zoveel in geloof dat ze zich er graag verder in verdiepte. Maar ja, dacht ik, zocht ze bezinning of intellectuele verdieping? Ik moest denken aan mijn zomerse zeilen.

De zeiler geniet van het bruisende water, de helling van de boot bij windvlagen, de soepel-anticiperende correctie van de stuurman, de zon (in het ideale geval). Hij zeilt. Maar hij is geen ingenieur. Die kan uitleggen wat er gebeurt, waarom je de zeilen beter zo kunt afstellen, enzovoorts. De zeiler zeilt en geniet, de ingenieur analyseert en denkt. Wat zocht de student in spe: zeilen of analyseren?

Pas als dat onderscheid gemaakt is, kun je weer een verband leggen.

De ervaringen van de zeiler zijn input voor reflectie, de ingenieur kan de zeiler tips geven.

In die zin heeft theologie mijn geloof vooruit geholpen. Maar anders dan de parochiaan hoopte. Ik weet minder. Ik ben voorzichtiger. Ik heb meer vragen.

Wat blijft, is een steeds naakter geloof in de Geest die mysterievol in ons woont. Less is more.