‘Onzichtbaar landschap’ brengt sporen WO I tot leven [expo]

De talrijke oorlogskerkhoven in de Westhoek herinneren tot vandaag aan de ‘Groote Oorlog’ die er plaatsvond. Maar ook onzichtbare sporen uit de Eerste Wereldoorlog geven er blijvend vorm aan het landschap. Op 24 van die plekken brengt de expo Onzichtbaar landschap de herinnering opnieuw tot leven. De bedoeling is om mensen samen te brengen rond oude en nieuwe verhalen. Er zijn dan ook diverse fietstochten uitgestippeld langs de kunstwerken.

Een land art installatie die onmiddellijk onze aandacht trekt, is een metershoge gekruisigde Christus in een weide in Lo-Reninge. Van dichtbij zie je dat het lichaam vol schotwonden zit. Het werk heet Paradise Lost. Wat kunstenaar Klaas Bullynck ermee bedoelt, is niet moeilijk te raden.

‘Ik beeld me de angst in die opgeroepen jongeren moeten ervaren hebben toen ze 100 jaar geleden naar het front werden gestuurd. Rondvliegend lood overal, een vijand gebrand op jouw ondergang. Waarom?’

Bullynck noemt zichzelf erg empathisch. Misschien zelfs een beetje té. ‘Ik trek het me allemaal heel hard aan, die intermenselijke kleinheid die je dagelijks tegenkomt. Dit werk gaat dan ook niet alleen over de vermoorde onschuld van de Eerste Wereldoorlog, maar ook over die van vandaag. Het dagelijkse leven zit vol onzinnige oorlogen.’

De expo toont nog drie andere werken van deze kunstenaar. In Wervik staat een silhouet van een kind en een groep soldaten. Het kind wijst enthousiast naar de lucht. Op deze plek vonden destijds de eerste luchtaanvallen plaats. Nu heerst nog bewondering. Maar ook hier begrijpt de aandachtige kijker snel wat hen nog te wachten staat.

In Nieuwpoort, vlakbij het monument en standbeeld van koning Albert I, vinden we een derde beeld van Klaas Bullynck. Het is getiteld Vluchtend paard. Het verwijst niet alleen naar de 7 miljoen paarden (!) die tijdens de Eerste Wereldoorlog sneuvelden op het slagveld, maar ook naar het bleke paard in de Apokalyps of het Bijbelboek Openbaring, zo vertelt de artiest. ‘Het bleke paard staat voor de Dood. Ik werk wel vaker met christelijke en andere religieuze ‘oerverhalen’. De apokalyps is zo’n krachtig verhaal waarmee ik hoop de ogen van de mensen te openen.’

Het grote mysterie dat mij bezighoudt, is toch wat de mens steeds weer ervan doet wegdrijven om een betere mens te worden. Klaas Bullynck

Met zijn vierde werk op Onzichtbaar landschap, getiteld Mystic Press, wilde Bullynck het publiek iets duidelijk maken over de waanzin van de oorlog en van onze tijd. ‘Zo kwam ik uit bij een combinatie van twee symbolen: enerzijds de stalen drukpers, die staat voor inzicht, wetenschap, vooruitgang en anderzijds een trechter, symbool van de dwaas, van het bodemloze vat. De drukpers verbrijzelt de trechter.’

‘Het werk staat voor hoop’, zo besluit de artiest, ‘want hoewel mijn empathie dagelijks zwaar op de proef gesteld wordt, wil ik nog altijd geloven in de goedheid van de mens.’

De expo Onzichtbaar landschap loopt tot september 2024.