Een ouder op de tien is laaggeletterd

Week van de Geletterdheid spitst zich toe op de vaardigheden van de ouders

Eén op de tien ouders in Vlaanderen is laaggeletterd. Dat cijfer uit de PIAAC-studie van 2012 bij ouders met kinderen jonger dan dertien jaar is de trigger voor de komende Week van de Geletterdheid, van 10 tot 14 september.
PIAAC (Programme for the International Assessment of Adult Competencies) is een grootschalig onderzoek in 33 landen naar de vaardigheden van volwassenen in geletterdheid, gecijferdheid en probleemoplossend handelen „in technologierijke omgevingen”. Geletterdheid is sinds de jaren 1990 meer dan enkel technisch kunnen lezen en schrijven. De Vlaamse regering definieert het in haar (derde) Strategisch Plan Geletterdheid 2017-2024 als „de competenties om informatie te verwerven, te verwerken en gericht te gebruiken. Dit betekent met taal, cijfers en grafische gegevens kunnen omgaan en gebruik kunnen maken van ICT. Geletterd zijn is belangrijk om zelfstandig te functioneren en participeren in de samenleving en nodig om zich persoonlijk te kunnen ontwikkelen en bij te kunnen leren”.
Het was bij de PIAAC-studie in 2012 hard ontwaken. In vergelijking met een eerder internationaal onderzoek naar de geletterdheid bij volwassenen uit 1996 waren nog altijd evenveel Vlamingen laaggeletterd. En dat terwijl Vlaanderen al sedert 1996 een geletterdheidbeleid voert. Toch was de PIAAC-studie enigszins hoopgevend. „Inzake geletterdheid deed Vlaanderen het in de internationale ranking vrij goed, tussen de zeven en de tiende plaats, en beter dan het gemiddelde in de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling”, zegt Lisse Van Nieuwenhove van de vakgroep onderwijskunde aan de UGent. Zij coördineert als assistent-projectmanager voor Vlaanderen een tweede PIAAC-onderzoek van 2018 tot 2023 bij zestien- tot 65-jarigen. „Opmerkelijk in 2012 was het hoge percentage laaggeletterden. Eén volwassen Vlaming op de zeven heeft het moeilijk om in het dagelijkse leven om te gaan met geletterde informatie. Inzake gecijferdheid [node:field_streamers:0] doen we het goed. Slechts één land doet het significant beter, Japan. Vier landen tussen de tweede en de zevende plaats doen het evengoed als ons en we doen beter dan het OESO-gemiddelde. Vlaanderen telt met 18 procent vooral veel hooggecijferden.”
Het ‘probleemoplossende’ onderdeel of de vaardigheid om moderne technologieën (computer, ICT) te gebruiken bij het uitvoeren van complexe taken en het oplossen van moeilijke problemen, is een ander verhaal, merkt Lisse Van Nieuwenhove op. „We staan daar tussen de 15de en de 19de plaats. Vooral bij de groep 55- tot 65-jarigen is ‘probleemoplossen’ een struikelblok. Bijna 40 procent scoort onder het eerste en dus laagste niveau. Zij hebben dus moeite met basiszaken als het omgaan met e-mails. Verbazend is dat niet, want die groep heeft deze technologische evolutie niet van nabij meegemaakt.”
„Laaggeschoolden blijven de meest kwetsbare groep,” leidt Van Nieuwenhove af uit de PIAAC- resultaten, „net als mensen met een migratiestatus en oudere groepen. Bij gecijferdheid speelt geslacht ook een rol omdat oudere vrouwen minder scholing hebben genoten. Vooral het opleidingsniveau oefent een grote invloed uit. Als je op internationaal vlak kijkt naar de factoren opleidingsniveau, migratiestatus en geslacht, dan is er in Vlaanderen meer ongelijkheid dan in de andere landen. Zo scoren in Vlaanderen meer migranten onder niveau één dan elders.”
Of alle tussentijdse inspanningen en actieplannen van de Vlaamse overheid vruchten afwerpen, moet het tweede PIAAC-onderzoek bij minstens 4.200 Vlamingen uitwijzen. Met PIAAC als toetssteen stelt het Strategisch Plan Geletterdheid alvast hoge ambities. Zo streeft de regering ernaar het percentage laaggeletterden bij de actieve bevolking te doen dalen tot 9 procent (nu 12 procent) en moet het percentage laaggeletterden bij mensen met een laag inkomen zakken van 20 naar 15 procent. „Behoorlijk ambitieus”, vindt ook Lisse Van Nieuwenhove.

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be