Ouders die nooit kinderen hebben gekregen - Manu Keirse [column]

Verdriet om het gemis van een kind dat er nooit mocht zijn. Wie staat erbij stil? Ik gebruik hier heel bewust het woord ‘ouders’. Ouderschap begint niet met de geboorte, maar met de intensiteit van het verlangen naar een kind. Ook al hebben ze geen kinderen, in hun beleving hebben ze zich zo vaak als ouders gezien. Ze rouwen om de verwachting die nooit in vervulling ging.

Helaas wordt hun gemis en verdriet in onze samenleving nog te weinig als verlies erkend.

Door de geboorteplanning kan je een bewuste keuze maken voor een kind op een welbepaald moment in je levensgeschiedenis. Als toekomstige ouders heb je het kind al in je hoofd. Een groot deel van je gedachten is gewijd aan de voorstelling hoe een kind zal passen in je leven en je loopbaan. Er groeit al vòòr de conceptie een band met het ongeboren kind. Je moet afscheid nemen van je kind voor je de kans hebt gehad het te dragen en te leren kennen. Kinderen krijgen lijkt vanzelfsprekend, maar als je te horen krijgt dat het bij jou niet zal lukken, zakt de grond onder je voeten weg. Je worstelt tussen blijven hopen en het langzaam laten doordringen van het verlies. Bij anderen lukt het vanzelf. Hun blije gezichten doen pijn en wijzen je telkens weer op je gemis. Je hoort er niet meer bij.

Infertiliteit is verlies zonder zichtbaarheid en zonder erkenning. De maatschappij heeft er geen rituelen voor.

Je wilde ouder worden en wordt het niet. Wat word je dan wel? Welke toekomst is er nog? Dan komt de ongemakkelijke vraag waaraan of aan wie het ligt. Die vraag wordt snel een vraag naar wiens schuld het is. Het verdriet van vaders wordt vaak niet gezien. Grootouders worden geslingerd tussen vreugde voor het ene kind en gemis van het andere.

Kinderloosheid gaat nooit over. Met de tijd leer je er misschien wel mee leven, maar dit neemt de pijn en het verdriet niet weg. De kinderen van je collega’s worden groter en elk trimester mag je luisteren naar hun schoolresultaten. Later komen de huwelijksaankondigingen van de kinderen van je vrienden, de geboortekaartjes. Je mist een dimensie in de relatie met je ouders, die nooit de grootouders worden van je kinderen. Een niet eindigend verlies.

• Manu Keirse is emeritus hoogleraar geneeskunde. Als een van 'De 12’ levert hij regelmatig bijdragen in ‘Kerk en Leven’.