Priester Bert Vanderhaegen begon een opvanghuis voor vrouwen in nood. Het verhaal van VUNDA

Ongepland zwanger zijn is nooit vanzelfsprekend. Maar al helemaal niet als je er alleen voor staat in een onbekend land. Zwanger, dakloos en zonder papieren. Wie wil het dan voor jou opnemen? En voor dat kwetsbare leven in je buik? 

‘Het is nu zeven jaar geleden, sorry als ik begin te wenen’, verontschuldigt Anna (schuilnaam) zich meteen. In 2018 raakte ze zwanger. Haar vriend wilde het kind niet en verbrak elk contact. Voor Anna, die geen papieren had, betekende dit dat ze plotseling zonder enige bescherming op straat stond. Alleen op de wereld. Zoals voorspeld, schieten haar ogen bijna onmiddellijk vol. 

Een medewerkster van Kind & Gezin zei dat het kind naar een pleeggezin zou gaan als Anna tegen de bevalling geen woonst zou hebben. Dat maakte haar nog radelozer. Haar kind was alles wat ze had. Bij een volgende bezoek moest Anna bekennen dat ze nog altijd geen oplossing had. Nu verwees de medewerkster haar door naar de sociale dienst van UZ Gent, die kwetsbare zwangerschappen opvolgt. Bert Vanderhaegen is als ziekenhuisaalmoezenier actief in die dienst en besloot haar meteen te ontvangen. In de cafetaria van het ziekenhuis deed de Ugandese haar hele verhaal.

Innerlijke rust

Eerst vond ze noodopvang in een studentenkamer van de zusters van Maria, daarna enkele maanden bij de zusters van Moeder Teresa. Daar bij de zusters werd haar zoontje geboren. ‘Ideaal was het niet, want Anna en haar zoontje deelden de kamer met twee andere vrouwen en begeleiding was er niet voorzien’, vertelt priester Bert. ‘Toen ik in diezelfde periode nog met een gelijkaardige situatie geconfronteerd werd, begon het idee te rijpen om in samenwerking met Caritas Vlaanderen een project op te starten.’

Dat project kreeg de naam VUNDA (‘innerlijke rust’ in het Kikongo) en opende de deuren in 2023. Coördinatrice Miriam Mitu legt uit: ‘VUNDA is een opvanghuis voor een vijftal vrouwen en jonge kinderen in precaire omstandigheden. Allemaal hebben ze geen papieren maar wel perspectief om in orde te geraken. We helpen hen met de administratie en om hun leven weer op de rails te krijgen.’

Elke week gaan de vrouwen naar de voedselondersteuning van De Tinten. Bert laat een boodschappenlijstje zien: ‘En dan trek ik naar de Colruyt om pampers en andere dingen te halen die nog ontbreken.’ Ze kennen hem daar ondertussen, die priester met zijn grote gezinsaankopen.

Miriam leidt me rond in het grote huis. In de gemeenschappelijke keuken maakt ieder haar eigen potje. Het geurt er nu eens Afrikaans, dan weer Libanees of Braziliaans. De keuken komt uit op een binnenkoer waar kleuterfietsjes de aanwezigheid van kinderen verklappen. Nour vraagt of ik koffie wil en even later ben ik in gesprek met vier bewoonsters en op mijn schoot een koddige baby.

Virginie (schuilnaam) steekt van wal. ‘Mijn zoontje was 2,5 maand oud toen ik bij VUNDA eindelijk rust vond. Al die tijd had ik bij vrienden gelogeerd, nu eens hier, dan weer daar. Ik had geen hoop meer, was depressief. Bij VUNDA viel er een grote last van mijn schouders. Ik mocht even stoppen met piekeren. Ze hielpen mij met alles.’ Ze richt zich tot Miriam en pedagogisch medewerker Siel en zegt: ‘Jullie helpen mij zelfs achter mijn rug. Hoeveel geld zouden jullie al voor mij uitgegeven hebben bij de apotheek? Echt, ik waardeer het heel erg.’

Siel pikt in: ‘Maar jij vecht ook zelf, hé.’ En Miriam vult aan: ‘In het begin was je heel boos.’ Waarop medebewoonster Jennifer uitbundig lacht: ‘En nog altijd! Soms praat ze een hele dag niet. Ze negeert me gewoon. Maar daar laten we het niet bij!’

Virginie lacht mee. ‘Ze zijn hier best streng en gedisciplineerd. Soms heb ik het daar moeilijk mee, maar ik weet dat het allemaal goed is voor mij.’ Dat laat Miriam zich geen twee keer zeggen: ‘Het leven wordt er niet makkelijker op als je binnenkort verhuist.’

Dat klopt, Virginie verblijft intussen twee jaar in VUNDA en het einde lonkt. Omdat ze studeert – zorgkundige – mag ze nog blijven tot ze werk heeft. Tegen dan moet ze klaar zijn voor de grote stap. Nu betaalt ze al huur en staat ze meer en meer in voor zichzelf. Lachend smeekt ze: 'Alsjeblieft, laat me nog af en toe terugkomen als het zover is.’

Krachtige vrouwen

De sfeer zit goed. De vrouwen doen een voor een hun verhaal. Telkens springt naar voor hoe complex het leven kan zijn. Jennifer had een voorspoedig leven in Brazilië en studeerde in Dublin. Op vakantie in België werd ze stapelverliefd en van het een kwam het ander, maar de papa moest naar de gevangenis. Door omstandigheden kon ze niet terugkeren naar haar familie en kwam ze hier vast te zitten, zonder iets. Ze toont zich strijdbaar en zelfzeker. Of lijkt dat maar zo? Intussen komt haar zoontje alleszins geen liefde tekort.

Dan moet het verhaal van Nour (schuilnaam) nog komen. Ze had een carrière in Libanon maar moest vluchten. Haar oudste zoontje slikte een batterij in en raakte zwaargewond, omdat er niet meteen adequaat werd ingegrepen. Inmiddels had hij al een zevental operaties. Pas na een jaar kon het kind weer eten, maar het is nog altijd niet helemaal genezen. ‘Ik moest zijn eten voorkauwen’, vertelt Nour. We voelen allemaal een krop in de keel. ‘Ik ben gelukkig nu’, zegt Nour. ‘Als David oké is, ben ik oké.’

Ze hebben allemaal een leven gehad vooraleer ze hier belandden, maakt Jennifer me duidelijk. Alsof ze zeggen wil dat ze geen sukkelaars zijn. Nee, medelijden hebben deze vrouwen niet nodig. Ik bewonder ze, en vraag waar ze hun kracht vandaan halen.

‘Iedereen heeft zijn problemen’, begint de coördinatrice. ‘Zelf heb ik veel aan sport als ik mijn gedachten wil verzetten. Daarom nodig ik jullie ook geregeld uit om mee te gaan joggen. Het leven is voor niemand gemakkelijk.’ Zelf weet Miriam wel waarover ze spreekt. Ze was drie toen haar moeder uit DR Congo naar België vluchtte. Die stond er toen ook helemaal alleen voor. Miriam zag hoe haar moeder zich uit de naad werkte om een betere toekomst te creëren voor haar kinderen. En Miriam heeft ze gegrepen. Ook al kreeg ze zelf op jonge leeftijd een kindje, ze zette door met haar studies rechtspraktijk en combineert nu werk met een schakeljaar voor haar master én een vijfjarig zoontje.

Mijn kind is mijn kracht

‘Hoop is het enige wat niemand van jou kan afpakken’, gaat Miriam door. ‘Mensen kunnen je vernederen, maar ze kunnen niet je geloof afnemen.’
Jennifer knikt instemmend. ‘Ik vind hoop in dankbaarheid. En ik ben dankbaar om VUNDA, om mijn kind en om de kansen die ik krijg om opnieuw te beginnen. Daar komen mijn kracht en blijheid vandaan.’

Stella, die met een zuigeling aan de borst ligt en nog een zoon van zes jaar heeft, zegt: ‘Ik zet door voor mijn kinderen. Als je naar je kind kijkt, zie je je kracht.’

‘Kinderen geven hoop aan moeders’, bevestigt Miriam. ‘Je hebt veel doorstaan voor je kind en daarom vecht je als een leeuwin voor haar welpen. Toen ik zwanger was en het kind wilde houden, vonden veel mensen dat ik mijn leven vergooide. Ik ben niet tegen abortus in alle omstandigheden, maar je moet een jonge moeder ook niet ontmoedigen om haar kind te houden. Ik heb geen keuze gemaakt tegen mijn leven maar vóór het leven.’

Jennifer: ‘Het is niet makkelijk een moeder te zijn, maar mijn kind vernedert me niet en drukt me niet teneer, het verheft me juist. Mijn baby is een zegen voor mij.’

Een dag in VUNDA

Hoe ziet een dag in VUNDA eruit?, wil ik nog weten. ‘Vol emoties’, klinkt het eerste antwoord. Het gaat er niet altijd even ontspannen aan toe als vandaag, dat is duidelijk.

Lees ook

Het wonder van Sint-Annadorp, waar armen broers en zussen worden

Lees het volledige artikel

Stella: ‘Als ik problemen heb, sluit ik de deur van mijn kamer. Ik wil daar niemand mee lastig vallen.’ Jennifer: ‘En dan kom ik naar jou.’ Stella: ‘Mijn leven in België is het ene probleem na het andere, maar die frustratie wil ik met niemand delen. Ik probeer ze ook niet af te reageren op de kinderen. Zij komen op de eerste plaats.’

Voor Miriam heeft alvast elke dag zijn verrassingen. Het opvolgen van de juridische dossiers van de vrouwen is haar vaste bezigheid. Daarnaast regelt ze het dagelijkse reilen en zeilen in het huis, met al zijn emoties en uitdagingen.

Straks gaan de vrouwen joggen, of toch wie er zin in heeft. Op andere dagen is er Nederlandse les, gegeven door vrijwilligers van de parochie. Miriam droomt van nog meer ondersteunende activiteiten die de vrouwen weerbaar en zelfredzaam maken.

Dromen waarmaken

Father Bert is voor elk van deze vrouwen een held, een vader, zelfs Jezus Christus in persoon. Als hij protesteert en zegt dat hij het normaal vindt om als priester mensen nabij te zijn en dan vooral de meest kwetsbare, klinkt het corrigerend: ‘Dan toch zijn grote bondgenoot op aarde. Niet alle priesters doen wat hij doet.’

En Anna, met wie het hele verhaal van VUNDA ooit begon? Zij is inmiddels aan het werk als zorgkundige in de thuiszorg. Vorig jaar moest Bert een dure belofte aan haar inlossen, namelijk dat hij haar traditionele huwelijk in Afrika zou sponsoren als ze Nederlands leerde, haar diploma haalde en werk had. ‘Het was een fantastisch feest. Ik ben zo trots op haar.’ Anna besluit: ‘Ik voel me gezegend. Het heeft tijd gekost, maar toch. Gods geliefde kind … Wie had dat gedacht toen ik zeven jaar geleden ronddoolde als een wind die alle kanten opging? Er was dan toch iemand die om me gaf.’

VUNDA Gent is een opvanginitiatief van Caritas Vlaanderen in samenwerking met het bisdom Gent. Een gift is welkom op rekeningnummer BE80 7765 9023 3377 van Caritas Hulpbetoon vzw met vermelding van ‘9002 – VUNDA Gent’ of online. Vrijwilliger worden bij VUNDA? Je kunt helpen als taalcoach, buddy, kinderoppas of animator. Surf naar Caritas Vlaanderen.