Psalmen in popsongs ~ Bob Dylan en ‘Every Grain of Sand’
#16 Bob Dylan en ‘Every Grain of Sand’
De song Every Grain of Sand kwam uit in 1981 op het album Shot of Love. Opgegroeid in een joods gezin is Bob Dylan intussen christen geworden. Nog meer dan voorheen is zijn werk nu doorspekt met Bijbelse verwijzingen, ook uit het Nieuwe Testament.
Op de vraag wat hij nog zocht in het leven, antwoordde hij in 1965: Redding. Gewoon, redding. Zo’n 10 jaar later heeft hij Jezus gevonden en zegt hij: Ik kan God zien in een madeliefje. Ik kan hem ‘s nachts zien in de wind en de regen. Ik zie zijn schepping overal. De hoogste liedvorm is gebed. Het gebed van Koning David, Salomon, het huilen van een coyote, het gerommel van de aarde.
In een latere periode nam de artiest weer wat meer afstand van het christendom, of toch van een specifieke denominatie, maar zijn teksten blijven zeer joods-christelijk geïnspireerd. Bono, een grote bewonderaar van Bob Dylan, vergeleek Every Grain of Sand overigens met het psalmboek van David. En zelf putte Bono net als zijn grote voorbeeld vaak uit de psalmen,
Beluister ‘Every Grain of Sand’ en ontdek daaronder de verwijzingen naar de psalmen.
‘Every Grain of Sand’ en de psalmen
De Bijbelse verwijzingen in Every Grain of Sand zijn talrijk. Laten we beginnen met het centrale thema, dat ons meteen heel dicht bij de psalmen brengt.
- In the time of my confession, in the hour of my deepest need
When the pool of tears beneath my feet flood every newborn seed
There's a dying voice within me reaching out somewhere
Toiling in the danger and in the morals of despair
In de eerste strofe schetst de zanger een persoon in diepe nood, klaar voor een biecht. Zijn tranen overspoelen elk pas ontloken zaadje. Een stervende stem probeert zich hoorbaar te maken.
De gedachte van een berouwvolle zondaar herkennen we in heel wat psalmen. Denk maar aan psalm 32, 51 of 77. Net als bij Bob Dylan, in de tweede strofe, zal ook de psalmist getroost worden door de God die hij aanroept en die hem niet in de steek laat.
- Don't have the inclination to look back on any mistake
Like Cain, I behold this chain of events that I must break
In the fury of the moment, I can see the master's hand
In every leaf that trembles, in every grain of sand
Dylan vergelijkt zich met Kaïn, die niet de gewoonte heeft om stil te staan bij zijn fouten en de keten van kwaad steeds maar verder zet. Toch is er een verschil: waar Kaïn in the fury of the moment Abel doodslaat, ziet de zanger in the fury of the moment de hand van de meester in elk trillend blad en elke zandkorrel.
God zien in zijn schepping is een tweede thema dat in de psalmen vaker voorkomt. Denk bijvoorbeeld aan de prachtige psalm 8:
- Zie ik de hemel, het werk van uw vingers,
de maan en de sterren door u daar bevestigd,
wat is dan de sterveling dat U aan hem denkt,
het mensenkind dat U naar hem omziet?
Ook psalm 139 drukt vol ontzag Gods aanwezigheid in zijn schepping uit, meer bepaald in de schepping van de mens: U was het die mijn nieren vormde, die mij weefde in de buik van mijn moeder.
We komen in deze psalm ook de zandkorrel tegen, een beeld dat in het Oude Testament geregeld gebruikt om oneindigheid uit te drukken. Zo belooft God om Abraham een nageslacht te schenken zo talrijk als de zandkorrels aan de zee. In psalm 139 lezen we dat Gods gedachten oneindig rijk en ontelbaar zijn, zelfs meer dan er zandkorrels zijn. Met dat vers in gedachten luisteren we verder naar Bob Dylan:
- Then onward in my journey, I come to understand
That every hair is numbered like every grain of sand
Er is wel degelijk redding voor een doorgewinterde zondaar, zo begrijpt Bob Dylan naarmate dat pas ontloken zaadje uit strofe 1 in hem opschiet: elk haar is geteld als een zandkorrel. Hierin klinkt een vers uit het evangelie (volgens Lucas 12) door: Elk haar op jullie hoofd is geteld! Wees niet bang, jullie zijn meer waard dan een zwerm mussen. En in dat pas ontloken zaadje horen we de parabel van de zaaier, die ook terugkomt in strofe 3 waarin bij Dylan geen distels maar wel bloemen van bekoring en onkruid van weleer het geweten en goede humeur verstikken.
De zwerm mussen en de waarde van een mens, zelfs van een grote zondaar, komt tot slot heel poëtisch terug in de laatste strofe:
- I'm hanging in the balance of the reality of man [soms ook: I'm hanging in the balance of a perfect finished plan]
Like every sparrow falling, like every grain of sand
Every Grain of Sand wordt terecht een van Bob Dylan’s allergrootste nummers genoemd. De poëtische kracht en rijke gelaagdheid zijn ronduit indrukwekkend. Het lied verdient een meditatie over ons eigen balanceren in de concrete realiteit, waarin ook wij mogen weten dat we opgevangen zullen worden, zonder dat er één zandkorrel verloren gaat.
