Reacties: ‘Danneels heeft hele generaties spiritueel gevoed’

Biograaf Jürgen Mettepenningen: ‘Hele generaties spiritueel gevoed’

Jürgen Mettepenningen schreef samen met Karim Schelkenseen biografie van kardinaal Danneels in 2015. Daarvoor had hij talrijke gesprekken met hem. Eén van die gesprekken zal Mettepenningen nooit vergeten: 'Hij kwam toen net terug van het conclaaf. Twee dagen eerder had hij nog mee op het balkon naast paus Franciscus gestaan. Het was de enige keer in al onze gesprekken dat de kardinaal moeite had om te zwijgen. Doorgaans waren zijn antwoorden afgemeten. De kardinaal was van nature een bedachtzaam man. Nu was hij een spraakwaterval, niet te stoppen. Dat was echt veelzeggend.'

Wie was kardinaal Danneels voor u?

Mettepenningen: 'Ik herinner me hem vooral als een nederige, gereserveerde, maar ook humoristische man, die heel intens kon luisteren. Hij is zo lang kardinaal geweest dat ik met hem opgegroeid ben. Hij heeft mijn spiritueel leven gevoed, net als dat van veel andere mensen. Zijn overlijden doet me wel iets…'

Wat onthoudt u van hem als zijn biograaf?

'Hij was een monument voor onze Kerk, een groot spiritueel leider, een gebedsmens die met zijn wijsheid niet alleen katholieken kon treffen. Als hij sprak, spitsten meerdere oren zich. Hij was dan ook een sterke communicator, die zijn visie in bevattelijke beelden kon uitdrukken.

Ik denk dat hij vooral gewaardeerd zal blijven als bruggenbouwer.

Hij oordeelde niet gauw, maar wilde een herder zijn voor mensen, met het evangelie als grote kracht.

Daarover kon hij prachtig spreken en preken. Voor hij bisschop en later kardinaal werd, was Danneels professor Liturgie. Zijn liefde voor de liturgie heeft hij altijd bewaard. Hij vierde graag liturgie omdat hij wist: dit is de kern.

Ook internationaal had kardinaal Danneels prestige verdiend als brugfiguur. Onder meer in China, Zuid-Amerika en Congo speelde hij een belangrijke rol. Hij kreeg niet voor niets eredoctoraten in Nederland en Washington.'

Ex-woordvoerder Toon Osaer: ‘Merkwaardige combinatie’

Toon Osaer, momenteel algemeen directeur van Halewijn, was 25 jaar lang woordvoerder van kardinaal Danneels. Hij reageert met een dubbel gevoel op diens overlijden. ‘Uiteraard is er een gevoel van tristesse bij het heengaan van een man met wie je zo lang en zo intens hebt samengewerkt – ik sprak hem bijna dagelijks. Tegelijk ben ik dankbaar dat ik heb mogen samenwerken met iemand van zijn kaliber. Er is ook dankbaarheid dat een lange fysieke lijdensweg hem bespaard is gebleven.’

‘Een man van zijn kaliber’, zegt u. Hoe uitte zich dat?

Osaer: ‘Kardinaal Danneels heeft zijn stempel gedrukt op de kerk in ons land op een zeer belangrijk moment.

Hij heeft de kerk haar plaats helpen zoeken in een overgangsfase van massaal christendom naar een geseculariseerde maatschappij.

Hij heeft ook veel energie geïnvesteerd in het verruimen van het spiritueel aanbod, zoals twee keer per jaar een spirituele brochure uitgeven.’

Hoe zal u zich hem persoonlijk herinneren?

‘Als een man met een groot intellect en tegelijk een eenvoudige, deemoedige spiritualiteit. Een merkwaardige combinatie. Als een warm man ook, een aangename tafelgast die graag lachte.’

Buitenstaanders omschrijven hem soms als een beetje afstandelijk. Klopt dat, of was dat een schild?

‘De kardinaal was geen joviale volksfiguur, dat lag niet in zijn aard. Je zou hem gereserveerd kunnen noemen, maar dit vind ik dan weer te negatief. Ik zou hem liever omschrijven als een intellectueel man die toch altijd op zoek was naar hoe hij het hart van de mensen kon raken.’

Is er een bijzondere herinnering die u koestert?

‘Och, dat zijn er veel, maar een van de mooiste - en ook betekenisvolle - was de verkiezing van de huidige paus Franciscus. Ik was samen met de kardinaal in Rome tijdens het conclaaf in 2013. Vele jaren voordien had Danneels al gepleit voor een ‘Franciscus-type’ als paus. Toen Jorge Bergoglio werd verkozen, en dan ook nog de naam Franciscus koos, bracht dat de kardinaal niet alleen veel vreugde, maar ook veel hoop voor de toekomst van de kerk.’