Spirituele oefeningen voor onderweg #2: loslaten

Vakantie is een ideale tijd om je ziel te voeden en op adem te laten komen. De boog van zorgen, bezigheden en verwachtingen ontspant zich even. Hoe je die vrije tijd spiritueel vruchtbaar maakt, ontdek je in onze reeks Spirituele oefeningen voor onderweg.

[tekst gaat verder onder de afbeelding]

De momenten van loslaten, rijgen zich aan elkaar als je vakantie neemt. Je rondt je werk af, neemt afscheid van je collega’s, dagelijkse routines worden onderbroken, je gaat op reis en laat je huis achter, je verlaat je reisbestemming als je terugkeert…

De ene mens vindt dat gemakkelijker dan de andere. Ik verbaas me er elke keer weer over dat het pijn doet. Mijn werk loslaten, confronteert me met leegte en zinloosheid. Elk jaar weer worstel ik daar een paar dagen mee.

Wie ben ik als ik niet mijn werk ben en niets anders te doen heb dan wat boodschappen en spelletjes met de kinderen?

Loslaten zou het einde van de inspanning moeten zijn. En toch kost het me moeite. Een paradox!

Een verrassend medicijn tegen de kramp die maar niet wil lossen, is het boek Prediker.

‘Alles gaat voorbij,’ zegt Prediker. ‘Er is niets dat blijft. Het is allemaal zinloos.’ Prediker 1,2 (Bijbel in Gewone Taal)

Wie lijdt aan depressie, moedeloosheid, het levensmidden, burn-out of gewoon het begin van de vakantie, zal in deze Prediker een zielsverwant vinden. Iemand die je begrijpt!

Doodmoe word je van alles. Er zijn geen woorden voor, zo moe! Je ogen blijven steeds maar dingen zien. Je oren blijven steeds geluiden horen. Prediker 1,8 (Bijbel in Gewone Taal)

Hier spreekt iemand die niets liever wil dan loslaten. Omdat hij alles gezien heeft. Omdat niets hem kan vervullen. Omdat geen enkele prestatie hem nog kan motiveren. Prediker heeft het met alles hartsgrondig gehad.

Het zal je misschien verwonderen zo’n radicaal relativerende taal te lezen in een religieus boek. Religie komt toch van het Latijnse religare, zich verbinden met iets of Iemand. Terwijl hier iemand spreekt die zich van alles en iedereen onthecht, God en zichzelf inbegrepen.

Toch is het boek Prediker niet per toeval in de Bijbel beland. Radicale onthechting heeft zijn plaats in de christelijke spirituele traditie. Johannes van het Kruis zegt het zo:

Om te geraken tot het smaken van ALLES, heb smaak in NIETS.

Om te geraken tot het weten van ALLES, wil NIETS weten.

Om te geraken tot het bezit van ALLES, wil NIETS bezitten.

Om te geraken tot ALLES zijn, wees NIETS.

Even straf, maar meestal een stuk eenvoudiger, spreekt de 17de-eeuwse Franse non Cathérine de Bar.

Wat is het goed niets te zijn en niets te verwachten dan van God.

Wat opvalt bij beide mystici: ze verheerlijken niet het niets van de mens omwille van het niets. Dat zou masochisme zijn, een verminking van het volwaardige mens-zijn. Nee, ze zien het niets van de mens als een weg naar het alles van God.

Loslaten maakt lege en vrije ruimte voor een groter leven dat in jou ontluikt. Een leven dat je niet zelf kan verzinnen of presteren. Verrijzenisleven. Vakantie is er de goede tijd voor. Dat beetje sterven aan jezelf hoort er van nature bij. Zoals insmeren hoort bij zonneschijn.

Meer weten

• Jan Peters & J.A. Jacobs. Joannes van het Kruis. Mystieke werken. Carmelitana, 1992, ISBN 9070092069, 1325 pagina’s, € 39,95. Citaat uit De Berg der Volmaaktheid, pp.1084. Alle artikels op Kerknet over Johannes van het Kruis.
• Mechtildis van het heilig sacrament (Cathérine de Bar). De ware geest. Ingeleid en vertaald door Dr. P. Penning de Vries S.J. Priorij Nazareth, 1989. Citaat pp.149. Meer weten over Moeder Mechtildis.
• Spirituele oefeningen voor onderweg