Tertio over de waarde van religieuze prikkels bij dementerenden

Dementievriendelijke wandelingen, spelletjes en vertel- of herinneringskoffers maken aansluiting met geloof mogelijk tot ver in het dementieproces.

Deze spreuk zou onderdeel kunnen zijn van een reminiscentiekoffer © RR/Tertio

De kerk is vaak een halte op het parcours van dementievriendelijke wandelingen. Ze vormde immers het decor voor de aangrijpendste momenten in het leven. De verhalen daarover kunnen ook opgeroepen worden via reminiscentiespellen waarbij eventueel religieuze objecten worden gebruikt. Dat schrijft Ludwig De Vocht in een Tertio-bijdrage over de rol van religieuze prikkels in de omgang met mensen met dementie. Nog enkele citaten.

Door het ‘oprollende’ geheugen bij veel – maar niet bij alle – mensen met dementie blijven herinneringen aan de kindertijd en jongvolwassenheid lang bewaard. Voor velen had religie een belangrijke plaats in hun jeugdjaren. Bij sommige mensen met dementie blijft het ervaringsaspect, het emotionele en het rituele aspect van geloven nog lang aanwezig. Hierdoor kunnen ze tot ver in het dementieproces aansluiting vinden met het geloof, zegt Herlinde Dely van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen en coauteur van het boek Erfgoed en dementie.

Pastorale invalshoek

Intussen was Heidi De Clercq in het rust- en verzorgingstehuis Betlehem in Herent als pastor al begonnen met de ontwikkeling van spellen met een pastorale invalshoek. Met haar toenmalige collega Bart Fivez pionierde ze in de pastorale begeleiding van dementerende ouderen. Spellen als het Gewijde Geschiedenisbord, Kerkopolie of het Mozesbord boden de kans verhalen te vertellen over hoe religie en kerk in het leven werden ervaren. Volgens Fivez werden de spellen ontwikkeld omdat een spel minder bedreigend is dan een gesprek van persoon tot persoon. Bovendien wilden de initiatiefnemers de ouderen met dementie met elkaar in gesprek brengen en er een groepsgebeuren van maken. Via de puur spirituele spellen kunnen ook gevoelige thema’s worden aangesneden.

Het verhaal van de lamme die door het dak naar beneden gelaten werd, kan een aanleiding zijn om vragen te stellen als ‘Wat verlamt u op dit moment? Bart Fivez

Religieuze prikkels

In herinneringskoffers met als thema religie zit vaak een catechismus, die vroeger uit het hoofd geleerd moest worden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat mensen met dementie soms nog mee prevelen wanneer een begeleider eruit voorleest.

Het is mogelijk dat het opzeggen van de catechismus rust brengt omdat het zo vertrouwd aanvoelt, zelfs als mensen intussen niet meer gelovig zijn. Herlinde Dely