Terug van nooit weggeweest: het koor van de Sixtijnse Kapel

Hierboven hoor je het koor van de Sixtijnse Kapel zoals het de voorbije decennia vaak te weinig klonk: elegant, slank, wendbaar. De muziek is van renaissancegrootmeester Palestrina (1525-1594): het prachtige motet Sicut cervus. Dirigent is Massimo Palombella, zes jaar geleden door paus Benedictus XVI benoemd tot muzikaal directeur van het Vaticaan. Hij is dus verantwoordelijk voor de muziek bij alle pauselijke liturgische diensten en dirigent van het Koor van de Sixtijnse Kapel.

Die benoeming was niet onomstreden.

Palombella, een uit Turijn afkomstige Salesiaan, was amper 42 toen hij werd aangesteld. Hij gold weliswaar als expert van liturgische muziek - verbonden aan de Italiaanse bisschoppenconferentie - maar hij had tot dan toe hoofdzakelijk een universitair koor in Rome geleid. Aan zijn dirigeertalent op topniveau werd getwijfeld.

Het stof eraf gehaald

Troebel waren de intriges die leidden tot het afzetten van de vorige muziekdirecteur, Giuseppe Liberto. Die was ‘amper’ 13 jaar in functie geweest, in schril contrast tot zijn twee voorgangers 'voor het leven', Lorenzo Perosi en Domenico Bartolucci. Die hadden elk een helft van de 20ste eeuw voor hun rekening genomen. Bartolucci was op zijn 80ste uit zijn ambt ontheven.

In de zes jaar dat Palombella de toon zette, haalde hij het stof en de bombast van het wat ingeslapen koor. Hij sloot een exclusief contract met het gerenommeerde platenlabel Deutsche Grammophon en zorgde in 2015 voor de allereerste cd-opname die in de Sixtijnse Kapel zelf werd opgenomen: Cantate Domino.

Dat was niet zozeer een publiciteitsstunt, het was gewoon logischer.

De muziek van Palestrina werd gecomponeerd om in de Sixtijnse Kapel te worden gezongen.

Met een andere akoestiek dus dan in de veel grotere Sint-Pietersbasiliek. Toen Palestrina in 1594 stierf, was de basiliek trouwens nog lang niet voltooid.

Net zoals Wagner

Onlangs volgde een tweede cd, met uitsluitend muziek van Palestrina. Het Sistine Chapel Choir, zoals het op de cd’s wordt genoemd, klinkt ook nu verrassend fijn en helder. Palombella spint met het koor een kantwerk dat de genialiteit van Palestrina's muziek benadrukt. Mét de akoestiek van de Sixtijnse Kapel. Behalve de Missa Papae Marcelli, waarvan Palombella een oerversie opdolf uit de archieven, hoor je op de cd ook enkele motetten rond het jaarthema van de Barmhartigheid.

Deze cd-opnames komen daarmee in het rijtje van muzikale meesterwerken die worden verklankt op de specifieke plek waarvoor ze werden geschreven:

• de opera Parsifal (1882), die van Richard Wagner alleen in het Festspielhaus in Bayreuth mocht worden opgevoerd
• het motet Nuper rosarum flores van Guillaume Dufay, in 1436 uitgevoerd bij de inwijding van de kathedraal in Firenze (de vorm ervan was afgeleid van de structuur van de kathedraal)
• het War Requiem van Benjamin Britten, gecomponeerd voor de heropening van de kathedraal van Coventry in 1962.