Twee kloosters maken kans op prestigieuze architectuurprijs

Ludwig Mies van der Rohe was een Duits-Amerikaans architect begin 20ste eeuw aan wie we de quote Less is more danken. Naar hem werd de tweejaarlijkse architectuurprijs van de EU genoemd. Zijn beroemdste ontwerp is de Barcelona Stoel (1929), bijna honderd jaar later nog altijd een populair meubel.

Speciaal dak voor kerkruïne in Slovenië

In het Sloveense Žiče werd in de 12de eeuw een indrukwekkend kartuizerklooster neergezet, het eerste van deze contemplatieve orde buiten Frankrijk en Italië en rechtstreeks gesticht vanuit La Grande Chartreuse. In 1782 hief de toenmalige keizer Jozef de abdijgemeenschap op. Hij vond het religieuze leven uit de tijd en wilde de samenleving op moderne leest schoeien. Het gebouw kwam vanaf toen in verval.

Tekst gaat verder onder de foto.

Twee eeuwen later blijft er in de idyllische vallei een ruïne over, waarvan vooral de kerk aan een ingrijpende renovatie toe was. Maar hoe het gebouw beschermen met respect voor zijn historiciteit? De gemeente Konjice gaf die opdracht na decennialang debat aan een Sloveens architectenbureau. Ze kwamen met een ingenieuze oplossing om van de resterende muren opnieuw één geheel te maken, zonder het gebouw helemaal dicht te doen met een dak.

Op één muur rust een beweegbaar, open dak. Als je door de eertijdse kerk wandelt, kun je nog altijd de hemel zien. Maar het kan ook neergelaten worden om evenementen in de kerk mogelijk te maken bij nat weer. De ingreep herstelt ook de historische communicatie van twee wenteltrappen die ooit naar de bovenste verdiepingen leidden. De twee trappen zijn verbonden met een nieuw uitkijkpunt in de opening tussen de oorspronkelijke en de secundaire noordelijke muur.

Sint-Franciscusklooster in Corsica

Het gedeeltelijk verwoeste Sint-Franciscusklooster werd gebouwd in 1480 en ligt op een heuvel die uitkijkt over Sainte-Lucie de Tallano en een bergachtig landschap. Tijdens de Franse Revolutie werd het klooster door de staat verkocht en hield de gemeenschap op te bestaan.

Tekst gaat verder onder de foto.

Architecte Amelia Tavella, zelf Corsicaanse, tekende voor de renovatie van de site en voegde een geperforeerd koperen volume toe om het fantoomgedeelte – de ingestorte delen – opnieuw tot leven te wekken. Op verschillende plekken nam de natuur het van de stenen over. Planten glipten ertussen en pantseren de broze stenen. De architect eerde deze symbiose in de renovatie.

‘Ik trad in de voetsporen van het verleden,’ zo zegt ze zelf, ‘verbond schoonheid met geloof, geloof met kunst, en bewoog geesten van vroeger naar een vorm van moderniteit die nooit verandert of vernietigt. De ruïnes zijn tekens, overblijfselen, afdrukken, ze vertellen ook de fundamenten en een deel van de waarheid. Ze waren bakens, kardinale punten, die onze keuzes stuurden.’ Herdoopt tot Maison du Territoire zal het gebouw voortaan dienst doen als cultureel centrum. 

Op lijstje verder nog 3 bouwwerken in België: Het Steen, het openlucht zwembad in Anderlecht en een brandweerkazerne met multifunctionele ruimte in Dilbeek.

Bekijk de lijst gebouwen van de EU Mies van der Rohe Award.