Twee steunpilaren van Europa: Sint-Colombanus en Robert Schuman

Dat de auteur voor zijn betoog over Europa de figuur van Robert Schuman (1886-1963) vooropstelt voor de naoorlogse wederopbouw van West-Europa, behoeft weinig uitleg. Maar Henry Vyner-Brooks gaat in Saving Europe ook te rade bij een Ierse heilige die veel minder bekend is: Columbanus (circa 543-615). De auteur legt de overeenkomsten bloot tussen de tijd waarin de Ierse monnik leefde en de tijd waarin Europa probeerde recht te krabbelen na een verwoestende oorlog.

Spirituele eenheid

De 6de eeuw bleek een woelige periode: het Romeinse Rijk was uiteengevallen en het christendom – dat zich aanvankelijk razendsnel had verspreid – stootte op zijn grenzen. En toch wordt net een heilige uit die tijd door Schuman in 1950 genoemd als een illuster voorbeeld aan wie Europa een warm hart toedraagt: Sint-Columbanus wou en bereikte een spirituele eenheid tussen de voornaamste landen van zijn tijd. Hij is de patroonheilige van allen die nu zoeken een verenigd Europa op te bouwen. Vyner-Brooks doet in zijn boek uitvoerig de levensloop van beide protagonisten uit de doeken.

Neoplatoons

Hoewel bijna anderhalf millennium Columbanus en Schuman scheidt, vertonen ze nogal wat gelijkenissen. De Ierse monnik kreeg een voor die tijd uitstekende opleiding en was neoplatoons geschoold. Het neoplatonisme was het Ierse christendom binnengerold via de ascetische monastieke tradities uit Egypte waarmee Ierse monniken een grote affiniteit hadden. Zijn jeugd werd gekenmerkt door een pandemie: de pest van Justinianus teisterde het Europese vasteland en zou in de jaren 550 ook voet aan de grond krijgen in Ierland. Op nog vrij jonge leeftijd liep hij van zijn moeder weg – van een vader is er in zijn biografische gegevens geen spoor – om monnik te worden. Uiteindelijk kwam hij in het klooster van Bangor terecht, nabij het huidige Belfast. Daar bleef hij ongeveer 30 jaar en stak daarna met een groep van twaalf de zee over om Frankrijk te doorkruisen. In Luxeuil-les-Bains, Annegray en Fontaines stichtte hij abdijen. Na een moreel dispuut met de koning moest hij vertrekken. Via omzwervingen kwam hij in het huidige Duitsland en Zwitserland terecht en belandde hij in 614 in Lombardije. Daar stichtte hij de abdij van Bobbio en overleed er een jaar later.

In de jaren 1930 maakte hij furore, maar zijn politieke opgang werd gefnuikt door de opkomst van de totalitaire regimes her en der in Europa. Toen de oorlog in 1940 uitbrak, scheen zijn rol uitgespeeld.

Bruggenbouwers

Europa kent beslist meerdere moeders en vaders. Toch werpt Saving Europe terecht een licht op twee sleutelfiguren die tijdens een donkere tijd onvervaard bouwden aan vrede op het continent. De ene doet dat met het vuur van de Ierse monnik, de ander met de overtuiging van een Duits-Franse politicus. Beiden zijn rechtdoorzee en methodisch. Allebei zijn ze overtuigde bruggenbouwers. En ze laten zich niet door landelijke grenzen of politieke turbulenties afschrikken.

• Lees de integrale tekst van het artikel van Geert De Cubber over het boek Saving Europe van Henry Vyner-Brooks.
• Saving Europe is niet alleen een boek, de auteur ondernam ook een reis door Europa in het spoor van Columbanus en van Robert Schuman. Het resultaat van die tocht is op het YouTube-kanaal van Saving Europe te bekijken. Op geregelde tijdstippen voegt Vyner-Brooks een nieuwe aflevering toe. Hieronder een voorbeeld.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.