Vader, Zoon en Geest: wervelende dynamiek in eeuwenoud icoon

Wat zien we?

De 3 centrale figuren hebben vleugels en lijken op engelen. Ze verwijzen naar een verhaal uit Genesis hoofdstuk 18, waar Abraham 3 geheimzinnige bezoekers ontvangt, die verder de HEER worden genoemd. De 3 zijn niet zomaar boodschappers van God.

Christus • De middelste figuur is de meest afgetekende. Hij draagt koninklijk blauw en rood van offerbloed. De gouden sjerp is de heerschappij die op zijn schouders rust. Dit is Christus. Met zijn vingers maakt hij het gekende teken van de twee naturen en de Drievuldigheid. Achterin zien we een boom, de eik van Mamre waarvan sprake in Genesis. Maar mogelijk ook de wortel van Isaï of het hout van het kruis.

Vader • Twee figuren kijken naar de derde, de man aan de linkerkant van de icoon. Dat is de Vader. Zijn mantel is haast doorschijnend. Achter hem staat een gebouw, het huis van de Vader.

Geest • Rechts vinden we dan de figuur die staat voor de heilige Geest. Dat is de man met de groene mantel. Achter hem doemt een berg op. Hij kan symbool staan voor onze bergachtige levensweg, waarop de Geest ons bijstaat. 

Let op de details

De 3 figuren zitten aan een tafel, waarop een beker staat en een bord ligt, verwijzingen naar de maaltijd die Abraham voor zijn gasten bereidde, maar onvermijdelijk denken we ook aan de eucharistie. 

Heb je ook gezien dat alle 3 figuren in hun linkerhand een staf dragen? Ze zijn reizigers, migranten, zo vertelt de Bijbel. De icoon wordt ook wel de Icoon van de gastvrijheid genoemd. God en vooral de Geest zit niet stil. Hij is geen statische werkelijkheid, maar is vol beweging en zet mensen in beweging. Laat ons de dynamiek van deze icoon eens verder bestuderen.

De voeten van de Vader en de Geest rusten op planken. Die herkennen we van een andere beroemde icoon: die van de verrijzenis, waar Christus op de deuren van de hel staat en van daaruit zielen met zich meetrekt naar de hemel. Roebljov laat ons met die verwijzing de aanwezigheid van de heilige Drie-eenheid zien tot in het graf.

Beweging

Van Roebljovs icoon gaat een wervelende beweging uit. De Vader kijkt naar de Geest. Die kijk op zijn beurt naar de Zoon, die opnieuw naar de Vader kijkt. En zo weer van voor af aan. De 3 figuren vormen op die manier een cirkel, symbool van volmaaktheid. In die cirkel kun je een driehoek passen, die uiteraard verwijst naar de Drievuldigheid.

Boven de Vader en Zoon buigen de berg en de boom zich naar links, naar het nieuwe Jeruzalem toe, de stad op de berg waar we eens samen met Hem zullen wonen. Is het Gods Geest die zo hard waait dat zelfs bergen in beweging komen?

Lees verder onder de afbeelding.

Het grote verhaal van Vader, Zoon en Geest

Vergeet nu even die mysterieuze Drie in Eén. Waar het omgaat, is dat God van Genesis tot de Apokalyps met een dynamische kracht binnenkomt in het leven van mensen. Ook in ons leven hier en nu. Christus is het brandpunt in dit grote verhaal. In hem komen de lijnen samen en vertrekken ze weer met ongehoorde energie.

En zo kunnen we met Karl Barth zeggen:

• God de Vader is de gans Andere die tegenover ons is.
  God de Zoon is het mensgeworden Woord die voor ons komt.
  God de Geest is Gods liefde en kracht die in ons is en in de wereld.

Misschien klinkt deze zondag het mooie welkomstwoord in de eucharistie, dat we danken aan Paulus, heel nieuw in de oren:

• De genade van de Heer Jezus Christus,
  de liefde van God,
  en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met u allen.

Bron: ArtWay.eu , Heiliging (jg 30, 1980)