Van zoektocht naar engagement: drie verhalen uit het HIGW in Leuven

Het is rustig in het Johannes XXIII-seminarie. De proclamatie en de snikhete slotdag zitten erop. Studenten, docenten en directie aan het Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen (HIGW) in Leuven genieten van een welverdiende vakantie. Sommige tochtgenoten gaan straks gedegen aan de slag in het pastorale veld. Het HIGW van het aartsbisdom Mechelen-Brussel leidt immers studenten op met het oog op godsdienstonderwijs, pastoraal werk of persoonlijke herbronning. In een cyclus van drie jaar krijgen ze op dinsdagavond in het Johannes XXIII-seminarie vakken zoals Kerk- en Sacramentenleer, een inleiding op het Oude Testament of komen ze er meer te weten over de initiatiesacramenten, om er maar enkel te noemen. Wie na die basisopleiding aan de slag wil als pastoraal werker, krijgt nog bijkomende vorming over onder meer homiletiek en kerkelijk recht en loopt bovendien ook stage.

Vorming

‘Meer dan ooit is vorming van belang’, zegt vicaris-generaal Steven Wielandts, voorzitter van het HIGW. ‘Niet alleen om de uitdagingen van vandaag en morgen aan te gaan, maar ook om als christen stevig geworteld in het evangelie en de katholieke geloofstraditie te leven en dienstbaar te zijn aan mens, Kerk en wereld.’

Het klinkt bekend in de oren bij Anne Deconinck, Vercin Filiz en zuster Lilima Toppo. De drie vrouwen studeerden zopas af als pastoraal werker. Wat voor hen begon als een zoektocht, groeide uit tot een gevoel van verbondenheid, vertrouwen en engagement. ‘Ik had voor mezelf wat meer uitdaging en vooral verdieping nodig’, klinkt het haast in koor.

Anne woont in Merchtem, is gehuwd en moeder van twee jongens van 17 en 19 jaar. Al bijna een kwarteeuw geeft ze halftijds rooms-katholieke godsdienst aan de leerlingen van de eerste graad A en B van het Maria-Assumptalyceum in Laken. Sinds september 2025 is ze halftijds pastoraal werker in de pastorale zone Kiemkracht in Meise en in de pastorale zone in Londerzeel, waar ze vooral actief is in de domeinen catechese en evangelisatie, in de brede zin van het woord.

Samenwerking

‘De opleiding aan het HIGW heeft mijn blik op de Kerk verruimd’, vertelt ze. ‘Ik ontdekte hoe belangrijk samenwerking, ontmoeting en gemeenschapsvorming zijn. Kerk-zijn doe je niet alleen, maar samen met anderen, elk met zijn eigen talenten en roeping. De opleiding heeft me doen inzien dat pastoraal werk veel meer is dan activiteiten organiseren of mensen begeleiden. Het begint bij luisteren: naar God, naar mensen en naar wat er leeft in de samenleving. Ik heb geleerd dat geloof niet iets is dat losstaat van het dagelijkse leven, maar juist midden in het gewone leven vorm krijgt.’

Engagement

Vercin Filiz groeide op in een christelijk gezin in Herbul, een dorp in Zuidoost-Turkije. Ze ontvluchtte haar land en werd in de winter van 1989 opgevangen door de Zusters van het Geloof in het West-Vlaamse Tielt. ‘De zusters hebben ons met veel liefde ontvangen en begeleid’, vertelt ze. ‘Zij hielpen ons niet alleen om de Nederlandse taal te leren, maar ondersteunden ons ook bij onze integratie in de Belgische samenleving. Die ervaring heeft een diepe indruk op mij nagelaten en heeft mee vormgegeven aan wie ik vandaag ben.’

Vercin woont intussen al 22 jaar in Mechelen en is moeder van vier. Ze is weduwe van priester en theoloog Idris Emlek van de Chaldeeuwse gemeenschap in Mechelen. ‘Mijn interesse voor geloof, spiritualiteit en de begeleiding van mensen heeft me uiteindelijk naar de opleiding aan het HIGW in Leuven geleid. Ik voelde een sterke wens om het engagement van mijn man voort te zetten en de mensen die we samen hadden begeleid niet in de steek te laten. De opleiding heeft me geholpen om mijn levenservaring, geloof en engagement te verdiepen. Ze heeft me versterkt, zodat ik met vertrouwen en deskundigheid aanwezig kan zijn voor mensen die nood hebben aan een luisterend oor, begeleiding en hoop.’

Datzelfde geluid is ook te horen bij zuster Lilima Toppo van de ursulinen van Tildonk. Net zoals Anne en Vercin behaalde ze onlangs haar diploma als pastoraal werker. Ze is trots. Al van jongs af voelde ze de roeping om dienstbaar te zijn aan anderen. ‘Precies daarom wilde ik graag de pastorale opleiding volgen. Ik wilde mijn geloof verdiepen om de mensen beter van dienst te kunnen zijn’, zegt ze.

Inzichten

Zuster Lilima groeide op in India en woont sinds 2010 in Scherpenheuvel. ‘Toegegeven, het was niet altijd makkelijk voor me’, zegt ze. ‘De lessen waren volledig in het Nederlands, waardoor het voor mij zeer moeilijk was om alles te begrijpen. Maar ik heb op geen enkel moment opgegeven. Ik heb mijn best gedaan en de opleiding met succes afgerond. Ja, ik ben blij. Ik ben momenteel aan de slag als pastor in woonzorgcentrum Home Vogelzang in Heverlee. De opleiding heeft me nog meer inzichten gegeven om met ouderen en andere kwetsbare personen om te gaan.’

Uitdagingen

Maar ook voor Anne en Vercin waren er onderweg behoorlijk wat uitdagingen. Beiden runnen immers een gezin. ‘Het was voor mij een best pittige combinatie’ vertelt Anne. ‘Ik gaf op dat ogenblik nog voltijds les. Studeren ging wel minder vlot dan twintig jaar geleden en vaak moest ik me na een dag lesgeven opnieuw motiveren om zelf te studeren of papers te schrijven. Maar ook hierbij kreeg ik veel steun van mijn gezin. Mijn echtgenoot en kinderen waren mijn grootste supporters. Achteraf bekeken stel ik me ook de vraag hoe ik dit voor elkaar heb gekregen, maar er was een enorme kracht in mij om dit tot een goed einde te brengen.’

‘Ja, het was een bijzondere en uitdagende periode’, beaamt Vercin. ‘In april 2022 verloor ik mijn man en enkele maanden later begon ik aan de opleiding. Als moeder van vier kinderen, waarvan de jongste toen negen was, vroeg ik me vaak af hoe ik dit allemaal zou combineren. En toch voelde ik diep vanbinnen dat dit de juiste weg was. De opleiding gaf mij niet alleen nieuwe kennis, maar ook kracht, hoop en richting. Naar Leuven rijden, voelde als een moment van groei en bezinning. Dezelfde weg die ik vroeger vaak met verdriet aflegde naar het ziekenhuis, kreeg nu een nieuwe betekenis. Dankzij de steun van mijn kinderen, mijn familie, mijn geestelijke begeleider, de begeleiders van de opleiding, mijn medecursisten en de bidgroep die ik begeleid, is het me gelukt.’

Vakken

Op 15 september opent aan het HIGW het nieuwe academiejaar. Priester Filip De Rycke, pastoor van Merchtem, start er met een inleiding op het Oud Testament II. Een van de vele inspirerende vakken, zo blijkt.

‘Ik vond het heel boeiend om de Bijbel beter te leren kennen en de teksten in hun historische en spirituele context te begrijpen’, vertelt Vercin. ‘Ik vond het inspirerend om te ontdekken hoe Bijbelse verhalen ook vandaag nog mensen kunnen raken en richting geven in hun leven. Weet je, elk vak kreeg op zijn eigen manier een plaats in mijn hart, omdat ik uit elk vak iets waardevols heb kunnen meenemen voor mijn geloofsleven en mijn toekomstige pastorale opdracht.’

‘Op zich vond ik alle vakken wel inspirerend’, zegt Anne. ‘Maar voor mij is de Bijbel een heel belangrijk werkinstrument, zowel in de klas als in de catechese. Ook voor mezelf, hoor. Heel veel Bijbelteksten kun je leggen op je eigen leven en ze doen je dieper nadenken over hoe je zelf in het leven staat. De pastoraal-theologische modules vond ik dan weer leuk, omdat je daar veel leert over het pastorale werkveld en wat erbij komt kijken.’

En voor zuster Lilima? ‘De theologische vakken inspireerden me, zowel in mijn persoonlijk als mijn spiritueel leven. Ze gaven me een diep vertrouwen in mezelf. Ik stak veel op over de sacramenten en de betekenis van de eucharistie en de liturgie.’

Toekomst

Drie vrouwen, drie unieke verhalen, maar één gedeelde roeping: er zijn voor mensen. Als pas afgestudeerde pastoraal werkers kijken Anne, zuster Lilima en Vercin met vertrouwen uit naar wat komt. Ze willen elk op hun eigen manier mensen nabij zijn, ruimte maken voor hun verhaal en hen laten ervaren dat ze er niet alleen voor staan. Zo wil zuster Lilima ‘een veilige en vertrouwde aanwezigheid’ zijn en mensen laten ervaren ‘dat ze er niet alleen voor staan’. Anne droomt ervan mee te bouwen aan ‘warme en gastvrije geloofsgemeenschappen’ en mensen de rijkdom van het evangelie te laten ontdekken. Vercin wil dan weer ‘een luisterend oor bieden’ aan wie te maken krijgt met ziekte, verlies, eenzaamheid of levensvragen. ‘Als ik voor iemand een bron van troost, bemoediging of hoop kan zijn, en ervoor kan zorgen dat iemand zich minder alleen voelt, dan maakt mij dat gelukkig’, zegt ze.

Hun opleiding ligt nu achter hen, maar hun roeping gaat voort, een nieuw hoofdstuk begint. Met hun diploma op zak staan Anne, zuster Lilima en Vercin klaar om hun engagement in de praktijk te brengen: luisterend, begeleidend en met aandacht voor de mensen die hun pad zullen kruisen.

HIGW

Aan het Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen zijn ze trots op de nieuwe lichting pastoraal werkers, maar kijken ze ook alweer vooruit. In september dient zich immers een nieuw academiejaar aan. Klaar om mensen te vormen tot pastoraal werker, diaken, godsdienstleerkracht of voor iedereen die zich wil verdiepen in geloof. Meer informatie vind je op de website van het HIGW. Raadpleeg hier alvast de programmabrochure voor 2026-2027.