‘Verzoening was zijn DNA’, Bernadette over vader Louis Kiebooms

Aan de wand hangt een oorkonde, getekend door de bisschop van Antwerpen: dank voor uw grote edelmoedigheid. Bernadette Kiebooms lacht minzaam: Die kreeg ik voor mijn engagement bij de kerkfabriek, geloof ik. 22 jaar lang stond ze de kerkfabriek van Sint-Bavo Boechout bij met raad en daad. Het is maar een van de vele sociale en kerkelijke engagementen die ze opnam. En neemt, al is ze intussen de 80 voorbij.

Bernadette Kiebooms is een van de gezichten uit het programma Kinderen van het verzet (elke dinsdagavond tot 26 november op Canvas). Daarin vertelt ze het verhaal van haar vader, Louis Kiebooms. Toen de nazi’s België binnenvielen, duurde het niet lang of de hoofdredacteur van Gazet van Antwerpen werd gedeporteerd. Vijf jaar bracht hij door in Sachsenhausen, een concentratiekamp niet ver van Berlijn.

Toch zou Kiebooms als politicus (CVP) later een grote voorvechter worden van de amnestiegedachte, wat vele weerstanders hem toen kwalijk namen. Hoe konden oorlogsmisdadigers en collaborateurs ooit nog een volwaardige plaats krijgen in de samenleving?

Zo liepen de gemoederen 20 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog toen de verlenging van de verjaringstermijn voor politieke misdrijven in het parlement voorgesteld werd. Die moest voorkomen dat iemand als Leon Degrelle vanuit zijn vluchtoord in Spanje triomfantelijk zou kunnen terugkeren naar België. Maar daarmee dreigden in één klap alle betrokkenen in repressiedossiers getroffen te worden; van groot tot klein ruim 100.000 gevallen. Dat vond Kiebooms een achteruitgang van het strafrecht.

Dat hij de kracht vond om in het midden te blijven staan en een nieuwe ontsporing van repressie te voorkomen, was dankzij zijn geloof, zegt Bernadette Kiebooms. Het christelijk geloof in God, gever van alle goed, was heilig voor hem.

Hij was dankbaar dat hij levend en wel uit het concentratiekamp was teruggekeerd en nu was het zijn taak om leven te schenken.

Lees verder onder de foto. 

Bernadette Kiebooms: Vader uitte zijn dankbaarheid in de dagelijkse mis en in grote dienstbaarheid. Aan de balie (Louis Kiebooms was ook advocaat, ndr.) deed vader vrijwilligerswerk als begeleider van ex-gedetineerden, toen Werk van de wederaanpassing genoemd. Een dienstwerk dat hij mij onmiddellijk in de schoenen schoof toen ik zelf als advocate begon. Ook Bernadettes moeder was sociaal en kerkelijk actief: van de vrouwengilde waar ze jonge moeders begeleidde tot de parochiale werken.

Als christendemocraat was Louis Kiebooms een christelijk humanist in hart en nieren. In een pleidooi voor amnestie voor politieke delinquenten zei hij: Ik ben getuige en deelgenoot geweest van folteringen. Ik heb tientallen executies moeten bijwonen en ik heb de wreedheden van de oorlog onder zijn vele facetten meegemaakt.

Ik heb mezelf gezworen dat ik alles zou doen om terechtstellingen te bekampen, om welke reden ze ook werden bevolen en voor welke gruwelen door de veroordeelden bedreven. Louis Kiebooms

En hij vervolgde: Het is wenselijk dat de vele juristen en humanisten, over de grenzen heen, elkaar de hand zouden reiken om de schande van de twintigste eeuw, namelijk de doodstraf, eens en voorgoed te verbannen.

Verzoening was zijn DNA, zegt Bernadette Kiebooms. Hij redeneerde: Zoveel Belgen hadden zware fouten begaan in de oorlog. Ze moesten een rechtvaardige straf krijgen en, eens die ondergaan, moesten zij en hun familie hun normaal leven terug kunnen opnemen. Om samen verder te kunnen. Ook al was vader een cultuurflamingant, hij hield van zijn vaderland. En dat moest opnieuw eenheid vinden.

Het lijkt simpel als 'bonjour', maar ook vandaag blijkt het voor veel mensen moeilijk om een zwarte bladzijde om te draaien en de handen opnieuw in elkaar te slaan. Bernadette Kiebooms

We moesten stoppen met naar het verleden te kijken, vond vader. Naar de toekomst moesten we kijken. Zo was het ook thuis. Over Sachenhausen werd nooit gepraat. Geen woord. Mijn vader heeft die last alleen gedragen, met nachtmerries zijn leven lang. Daar heb ik zelf pas iets van gemerkt nadat mama gestorven was. Ze hebben elkaar en ons gespaard en gesteund; twee grote persoonlijkheden.

Bernadette Kiebooms betreurt dat haar vaders droom van verzoening nooit echt gerealiseerd werd. Integendeel, de polarisering in ons land bereikt vandaag een nieuw hoogtepunt, zo stelt ze vast. Gelukkig niet meer onder de kinderen van het verzet. Waar weerstanders eertijds de amnestiegedachte van onze vader woedend afkeurden, zijn we als 'kinderen van' tijdens het maken van de tv-reeks over politieke of levensbeschouwelijke verschillen heen echt vrienden geworden.

Louis Kiebooms werd de stichter van Amnesty International in België. Bernadette Kiebooms stond mee aan het roer van het oecumentische project voor microfinanciering Oikocredit.

> Bekijk de afleveringen van Kinderen van het verzet op Canvas.