Wat vieren de orthodoxen dezer dagen?

Naast het Feest der Feesten – dat is het Paasfeest – vieren orthodoxe christenen in het liturgische jaar nog Twaalf Grote Feesten, de zogenaamde odekaórton. Acht daarvan zijn aan Christus gewijd (denk aan Hemelvaart of de Transfiguratie), vier andere aan de Moeder Gods (zoals bijvoorbeeld de Annunciatie). Orthodoxe christenen vieren dus ook Kerstmis, maar…

Kalenders

Er zijn oud-kalendristen en nieuw-kalendristen. In het merendeel van de Slavische-orthodoxe Kerken (zoals Russisch-orthodoxen of Servisch-orthodoxen, maar niet meer de Bulgaars-orthodoxen) alsook op de berg Athos of in orthodoxe patriarchaat van Jeruzalem, wordt nog de juliaanse kalender gehanteerd. Het oecumenische patriarchaat van Constantinopel daarentegen hanteert ‘onze’ gregoriaanse kalender.

Concreet hebben bijvoorbeeld Grieks- of Roemeens-orthodoxen dus op 25 december kerstdag gevierd, net als de katholieken.

Theofanie

Maar vandaag, 6 januari (volgens de gregoriaanse kalender) viert een groot deel van de orthodoxie de Theofanie. Dat is het feest van het Doopsel van Jezus, toen met name een hemelse stem van God-Vader Hem Zoon van God noemde en de Geest als een duif op Hem neerstreek en de Drie-Ene God zich aldus uitdrukkelijk manifesteerde. De traditie van dit feest is natuurlijk veel ouder dan de Kerstdag van 25 december, die pas vanaf de vierde eeuw in Rome werd ingevoerd.

Vandaar: vandaag Groot Feest voor tal van orthodoxen.

Juliaanse kalender

Maar voor wie de juliaanse kalender volgt, is het morgen 25 december en dus … vanavond kerstavond. Kerstdag – morgen - behoort voor de orthodoxen net zo goed tot de Twaalf Grote Feesten, maar die oud-kalendristen zullen over dertien dagen ook Theofanie vieren, wat tot oudere liturgische tradities behoort. In afwachting is het morgen echter in pakweg Moskou … kerstdag.

En dan is er nog de traditie van de Basileios -broden.

Basileios de Grote

Tot de mooie gebruiken in de orthodoxe wereld behoren de vasilopita: de Basileios-broden. Eigenlijk houden de orthodoxen dan als het ware een nieuwjaarsreceptie binnen de liturgie: 1 januari is immers de feestdag van de Heilige Basileios de Grote en dan wordt de liturgie van Sint-Jan Chrysostomos vervangen door die van Sint-Basileios , die nog uitgebreider nadruk legt op de consecratie van brood en wijn.

Na de viering krijgen de gelovigen een stuk van zo’n ‘koningsbrood’ mee naar huis.

Metropoliet Athenagoras

De liturgie van Basileios heeft natuurlijk in de orthodoxe parochies die de gregoriaanse kalender volgen al plaatsgehad, namelijk vorige zaterdag, op nieuwjaarsdag. Maar zo’n liturgische nieuwjaarsreceptie kan ook af en toe herhaald worden, bijvoorbeeld voor de Griekse ambtenaren bij de Europese instellingen of voor pakweg de oecumenische partners van de orthodoxe christenen.

En daarom nodigt metropoliet Athenagaros zondag uit.

Vespers

Concreet: het orthodoxe aartsbisdom van België en exarchaat van Nederland en Luxemburg van het oecumenische patriarchaat van Constantinopel nodigen bij monde van metropoliet Athenagoras op zondag 9 januari om 16 uur uit voor een vesperdienst en het jaarlijkse snijden van de vasilopita in de kathedraal van de Aartsengelen aan de Stalingradlaan in Brussel.

Wie komt, wordt wel gevraagd afstand te houden en een FFP-masker te dragen.