Voornaam Maria nog altijd nummer 1

Eerbied voor de heiligheid

De voornaam Maria is niet altijd in zwang geweest. In het vroege christendom werd de naam zelfs helemaal niet gegeven uit eerbied voor de heiligheid ervan. Een van de eerste vermeldingen van een meisje met de doopnaam Maria dateert pas uit 236. Sinds de middeleeuwen is de naam wel steeds populairder geworden.

Een paar specifieke periodes waren daar bepalend voor: tijdens de Reformatie gaven katholieken hun kinderen die naam als statement. Net na de Tweede Wereldoorlog was er ook een piek te zien in het aantal nieuwgeboren Maria’s, vermoedelijk als dankbaarheid voor de bescherming tijdens de oorlog. Sinds de secularisatie echter neemt het aantal heiligennamen, en dus ook het aantal Maria’s, stilaan af.  

Maria’s: een tanend aantal

In juli 2023 werden 108.358 vrouwen geteld met de naam Maria. Tegenover de tweede meest voorkomende naam 'Marie', die dan nog een afgeleide is, heeft ze een voorsprong van bijna 20.000 vermeldingen. De derde meest voorkomende vrouwennaam is Martine, met maar 39.897 vermeldingen.

Toch is de naam Maria aan een neergang bezig. In 2021 waren er nog 116.317, en tien jaar eerder nog 163.895. De meeste Maria’s wonen in Vlaanderen en dan vooral in de Kempen, volgens onderstaand kaartje van Statbel (2021).

Maria kent veel vormen...

De voornaam Maria mag dan wel minder populair worden, haar rol is lang niet uitgespeeld. Er zijn namelijk heel wat voornamen van afgeleid, gaande van het voor de hand liggende Marie over Myriam tot Marijke, Maaike of zelfs Mimi. De naam kent ook Arabische varianten, zoals Mariam, Meyrem en aanverwanten. 

... en nog meer betekenissen

De naam Maria heeft meer dan zestig betekenissen. De oudste komt uit het oude Egypte en verwijst naar Meri-Amon of ‘geliefde van de god Amon’. Daarnaast is er het Hebreeuwse Miriam dat staat voor ‘bitterheid of weerspannigheid’ (en eveneens de naam is van Mozes’ zus). In het vroege christendom associeert Hiëronymus, patroonheilige van de vertalers, de naam Maria met ‘mare’ en meer nog ‘stella maris’ ofwel ‘sterre van de zee’.

Soera 19 - Maryam

En zo komen we bij de Koran, want daar komt Maria voor onder de naam Maryam en speelt ze bovendien een grotere rol dan in de Bijbel. Niet alleen vermeldt de Koran haar naam meer (dan in de Bijbel én dan alle andere vrouwen), ze neemt zelf ook vaker het woord. Maryam is de meest volmaakte vrouw in de islam en ze staat voor vroomheid, moederschap en onderwerping aan Gods wil. Zij ontvangt haar zoon Isa (Jezus) als maagd. Er is zelfs een volledig hoofdstuk naar haar genoemd: Soera 19 - Maryam.

Maria gaat nog verder

De naam Maria komt niet alleen voor bij (blijkbaar heel veel) vrouwen, ook scholen, kerken, bloemen, ziekenhuizen, feesten en de volledige maand mei verwijzen naar Maria. Zo is er in Gent het ziekenhuis Maria Middelares, heeft Vlaanderen de radiozender Radio Maria en eten we rond Sinterklaas met z’n allen Mariaatjes (guimauves). Er zijn Mariascholen, Sancta Maria scholen en Immaculata Maria scholen.

En voor wie toch geen Maria in de familie of in de straat heeft: je vindt ongetwijfeld wel een madeliefje in je buurt en zelfs die naam verwijst als 'maagdelief' naar ‘de lieve maagd’ Maria. 

Anna verstoot Isabelle

Een nieuwkomer in de top 10 van vrouwennamen is Anna. Helemaal onderaan stoot Anna de naam Isabelle uit het lijstje.

En bij de mannen?

Bij de mannen is er een verandering aan de top van de meest populaire namen. Hier wordt Jean verstoten door Marc. De klassieke voornamen die de topposities in het klassement innemen, blijven dalen. De frequentie van de zeven meest voorkomende voornamen daalt, terwijl de frequentie van de laatste drie in de top 10 stijgt:

• Mohamed staat op de 8ste plaats met 36.218 personen (+777)
• David staat op de 9de plaats met 36.129 personen (+230)
• Thomas staat op de 10de plaats met 34.923 personen (+18)

De namen in de top 10 blijven echter identiek aan die van vorig jaar, met als enige verandering een stijging van één plaats voor Marc en Mohamed. 

Bronnen

• Geen dag zonder Maria, Desiree Krikhaar, 2017
• Cijfers via Statbel