De Vraagbaak: Wat betekent het als we God 'Onze Vader' noemen?

▷ Naar de podcast op Spotify
▷ Naar de podcast op Google Podcast

Wil je de uitzending downloaden en elders beluisteren? Klik dan bovenaan op "share" en vervolgens op het downloadpijltje (pijltje naar beneden).

Beluister ook onze andere podcasts in de reeks De Vraagbaak.

God als Vader

Jammer genoeg heeft het gebruik van deze naam in de geschiedenis vaak geleid tot machtsmisbruik door mannen en patriarchale autoriteit. Het Tweede Vaticaans Concilie bracht hierin verandering met het herontdekken van andere namen, zoals Moeder. Je kan God ook gewoon God noemen, om het totaal andere van Hem te vrijwaren.

Negatieve theologie en Thomas van Aquino

“Er is zo’n heel oude christelijke traditie, en we noemen die negatieve theologie.” (Hans Geybels)

Dat betekent: met wat we over God zeggen, zeggen we meteen ook wat Hij niet is. Thomas van Aquino gaat nog verder: voor hem staat God boven alles. “Ik zag God gisteren, Zij was zwart” is in dit verband een tekenende uitspraak: die doorbreekt het typisch West-Europese denken over God.

“Het zal wel groter kunnen zijn, meer dan wat we gewoon zijn om te denken.” (Kristl Van Cleemput)

Erik Borgman schreef in dit verband een interessant boek. Daarin gaat het de hele tijd over God als ‘Hem’, maar op één bepaalde plek schreef hij opzettelijk ‘Zij’. Kortom: we mogen wel beelden gebruiken, maar moeten er ons steeds bewust van zijn dat het ‘maar’ beelden zijn.

“We moeten kijken naar wat de poëzie doet. Om iets te zeggen over onze diepste roerselen, kan je alleen maar beelden gebruiken.” (Hans)

Dit geldt nog meer voor God: bij mensen kunnen we ons nog iets voorstellen, bij God niet.
 

Risico’s van het beeld

God ‘Vader’ noemen is niet zo vanzelfsprekend, zeker niet voor mensen met negatieve ervaringen met hun (aardse) vader. Tegelijk halen mensen met positieve ervaringen wel veel uit het beeld van God als Vader. Hem zo benoemen in een gebed mag dus wel: je kan er zelfs mee uitdrukken dat de positieve kanten van dit beeld ook voor anderen gelden.

‘Onze’ Vader

“De wetenschap dat al die mensen, kinderen van God, onze broeders en zusters zijn: daaruit komt een ongelofelijke grote verbondenheid voort.” (Kristl)

Dat beklemtoont paus Franciscus ook regelmatig: iedereen hoort erbij. Dat betekent ook dat we verantwoordelijk zijn voor elkaar. In die zin zijn gemeenschappen waarin lief en leed gedeeld wordt, heel waardevol: je bent dan écht broer en zus voor elkaar. Hier krijgt het beeld van God als Vader en als Moeder echt betekenis. Tegelijk kan je een lans breken voor kinderboekjes over geloof en kinderbijbels met abstracte tekeningen, omdat kinderen hun eigen Godsbeeld dan nog kunnen invullen vanuit hun eigen ervaring.