De Vraagbaak: Zal ik mijn huisdier terugzien in de hemel?

▷ Naar de podcast op Spotify 

▷ Naar de podcast op Apple Podcast 

Wat bedoelen we met de hemel?

Dat is de eerste vraag. We geloven dat de dood niet ons einde is, maar de hemel is niet in beelden te vatten en overstijgt ons. De hemel heeft te maken met bij God zijn en samen zijn met iedereen die we ontmoet en graag gezien hebben, met wie we een band hebben. Op een bepaald moment stelt men Jezus een vraag over een vrouw die verschillende mannen had en in de hemel komt: van wie zou zij dan de vrouw zijn? Jezus antwoordt echter dat de hemel van een andere orde is.

Mensen delen met dieren de grenzen van de dood, en proberen achter die grenzen te kijken; maar het respecteren van die grenzen is goed. Als we zouden weten wat er met levende wezens moet gebeuren om in de hemel te komen en ze daar te ontmoeten, zou dit tot gekke situaties leiden. 

Ook hier weten we niet wat dit in de hemel heel concreet betekent. We hebben bijvoorbeeld een bepaald beeld van hoe een lichaam eruit ziet, maar dat heeft geen zin meer in de hemel. De verheerlijking van God, van Christus zal er alles doordesemen, en we weten dat dit goed is.

Dat wil zeggen dat een goede verhouding tot huis- en andere dieren zal bijdragen aan hoe de hemel bedoeld is en wat de uiteindelijke bestemming is van het mensenleven. Dit geeft dus ook een moreel criterium mee: heb ik met mijn kat een moreel goede relatie, bevordert mijn omgang ermee zijn/haar en ook mijn leven? De hemelse realiteit bestendigt en bevestigt het goede in het leven zoals we het kennen.

Hoop doet leven

Maar er is ook het ‘purgatorium’ (vagevuur), het niveau waarin onaffe zaken (bijvoorbeeld een slechte behandeling van dieren) nog moeten uitgezuiverd en geheeld worden, voor heel de schepping klaar is om God eeuwig te aanbidden. Nogmaals, na de dood zal het fundamenteel anders zijn, ook los van tijd en ruimte. Maar als het nu goed is, zal het later wel goed komen. Dat er nu verdriet is bij het overlijden van een huisdier is reëel, maar je moet opletten met uitspraken als “er is een sterretje bijgekomen aan de hemel”: we proberen zo het verlies van een huisdier te verwerken in iets anders dat ons overstijgt, maar het klopt natuurlijk niet dat er een overlijden nodig is om een ster te laten bestaan.

De hemel: kwestie van beloning?

Religie wordt/werd vaak beschouwd als de extra motivator om in dit leven te kiezen voor het goede, in dit geval ervoor te zorgen dat een kat een waardig leven leidt. Tegelijk is de gehechtheid aan andere vormen van leven (en zelfs aan niet-levende zaken) fundamenteel goed, maar ook dubbelzinnig. Je kan een gehechtheid ten goede gebruiken, maar er ook misbruik van maken: zie ik een kat als compensatie voor tekortkomingen in mezelf (bijvoorbeeld tegen eenzaamheid), of maak ik van mijn omgang ermee iets verheffends, laat ik die kat ook ‘kattig’ zijn? Het gaat dan niet enkel om morele criteria of regels, maar om de fundamentele vraag of ze het goede dienen.