Vrijdag de 13de: waar komt dat bijgeloof vandaan?

Het bijgeloof over vrijdag de 13de zou in de 19de eeuw zijn ontstaan, en begin de 20ste eeuw ‘populair’ zijn geworden.

• Eén van de populairste verklaringen waarom vrijdag en het getal 13 zo'n verdoemde match zijn, wordt in het christendom gezocht: Jezus stierf op een vrijdag en er waren 13 aanwezigen op het Laatste Avondmaal. Eén van die 13 had Jezus verraden.

• Nog een ander laatste avondmaal met slechte afloop: een Noorse sage verhaalt hoe Loki, de god van de chaos en de leugens, binnenvalt op het feest van de twaalf goden in Walhalla. Loki doodt Baldar, de God van de vreugde. Weg sfeer.

• Het verleidt nog altijd sommige grapjassen aan een feestdis tot de voorspelling dat als 13 mensen samen aan tafel zitten, één van hen binnen het jaar zal sterven.

• 13 lijkt sowieso een incompleet getal. 12 apostelen, 12 werken van Hercules, 12 goden op Olympus, 12 maanden in een jaar, 12 (hele en halve) tonen in de muziek.

• Soms wordt ook verwezen naar vrijdag 13 oktober 1307, toen in Frankrijk alle Tempeliers op bevel van Filips de Schone werden gearresteerd.

• Of begon het begrip pas te leven in 1907, met het verschijnen van het boek Friday The Thirteenth van de Amerikaanse zakenman en schrijver Thomas W. Lawson (1857-1925). Het boek heeft niets te zien met de populaire horrorfilms van de voorbije decennia, maar gaat over een gewetenloze aandelenhandelaar die het bijgeloof rond vrijdag de 13de gebruikt om paniek te zaaien op Wall Street.

• Toegegeven: de reeks horrorfilms getiteld Friday the 13th — waarvan de eerste in 1980 — was ook niet bevorderlijk voor de reputatie van die dag.

• De Oostenrijkse componist Arnold Schönberg — de gestrenge vader van het twaalftoonsstelsel in de muziek — had een bloedhekel aan het cijfer 13. O ironie: hij stierf op 13 juli 1951, een vrijdag de 13de. Net zoals zijn sympathiekere collega Gioacchino Rossini een kleine eeuw vroeger.

• De recentste ramp op een vrijdag de 13de deed zich voor in 2012. Het cruiseschip Concordia kapseisde toen vlakbij de Italiaanse kust, daarbij kwamen 32 mensen om het leven.

• De meest rampzalige was vrijdag 13 oktober 1972; toen vonden twee grote rampen plaats. Bij de bekende vliegramp in de Andes met een Uruguayaans rugbyteam vielen 29 dodelijke slachtoffers. In Moskou stortte diezelfde dag een vliegtuig neer waarbij 176 mensen om het leven kwamen.

• Sommige vliegvelden hebben geen gate 13. Ook hotelketens en ziekenhuizen hebben geen dertiende kamer of dertiende verdieping. En liften gaan vaak meteen van level 12 naar 14.

• Paraskevidekatriafobie. Zo luidt de wetenschappelijke naam voor vrijdag de 13de-angst.

• Ben je toch niet helemaal gerust, waan je dan voor een dag Italiaan: in Italië is niet vrijdag de 13de maar vrijdag de 17de een ongeluksdag...