Waarom we Antonius van Padua aanroepen bij verloren voorwerpen

Verwar de heilige Antonius van Padua (1195-1231) niet met de heilige Antonius Abt (Antonius van Egypte, ~251-~356). 

Leven

Antonius van Padua werd in 1195 geboren als Fernando Martins de Bulhões in Lissabon, Portugal. Op vijftienjarige leeftijd treedt hij in bij de augustijnen. Later sluit hij zich aan bij de franciscanen, geïnspireerd door het voorbeeld van vijf Portugese martelaren in Marokko. Hij trekt zelf predikend en weldoend door Marokko tot hij ziek wordt en moet terugkeren. Hij predikt vervolgens in Zuid-Frankrijk en Italië. Daar ontmoet hij Franciscus van Assisi die hem aanzet om theologie te onderwijzen aan zijn medebroeders. Enkele jaren voor zijn dood in 1231 was hij ook nog provinciaal van de minderbroeders in Romagna, Italië. 

Nog geen jaar na zijn dood wordt hij al heilig verklaard door paus Gregorius IX. In 1946 roept paus Pius XII hem uit tot kerkleraar.

Het stoffelijke overschot van Antonius wordt bewaard en vereerd in de naar hem genoemde Basilica di Sant'Antonio in Padua, Italië.

Hoe herken je Antonius van Padua? 

Veel kerken hebben een beeld of schilderij van Antonius van Padua. Je kan hem herkennen aan de franciscaanse bruine pij met een geknoopt touw als riem, het tonsuur (geschoren kruin) en een witte lelie: symbool voor kuisheid. Antonius preekte geregeld over seksuele moraal. Soms heeft hij het kindje Jezus op de arm (legende) of een Evangelieboek (theoloog). 

Leer nog meer heiligenbeelden herkennen

Verloren voorwerpen

Er zijn twee mogelijke verklaringen waarom Antonius van Padua wordt aangeroepen om verloren voorwerpen terug te vinden. 

De eerste is een verhaal dat zich afspeelt in Frankrijk. Toen Antonius daar predikte had hij een schrift waarin hij de psalmen eigenhandig had gekopieerd en van aantekeningen had voorzien om te gebruiken bij het lesgeven. Dat boek bleek op een dag verdwenen en Antonius bad vurig om het terug te vinden. Enkele dagen later stond een novice aan de deur van het klooster in Montpellier waar Antonius verbleef: de jongeman had willen uittreden en had het boek meegenomen naar huis. Van beide zaken had hij intussen spijt.

De andere verklaring is dat Antonius bekend stond om zijn geestdriftige preken waarin hij de mensen aanmaande om de 'verloren zeden' ('mores perditos') terug te vinden. Bij het overschrijven van de teksten zou een monnik een fout hebben gemaakt en 'res perditos' hebben genoteerd: 'verloren zaken'. 

Vast staat dat Antonius al 25 jaar na zijn dood voor deze nood werd aangeroepen.

Daarnaast is Antonius van Padua ook patroonheilige van bakkers, bergbewoners, mijnwerkers, reizigers, sociaal werkers, gehuwden, geliefden, kinderloze vrouwen, huisdieren, vee en aardbeienverkopers in Rome.

Gebruiken

Vanaf de 19de eeuw ontstond het gebruik om in ruil voor het terugvinden van een voorwerp,  brood te schenken aan de armen, het zogenaamde Sint-Antoniusbrood. Dat gebeurde bij voorkeur op de negen dinsdagen voor zijn feestdag (13 juni), de Sint-Antoniusdagen. 

Maar als een voorwerp niet snel genoeg gevonden werd, dan moest Antonius het in sommige huiskamers ook ontgelden. Zijn beeld werd dan omgedraaid, in een hoek van de kamer gezet, naar de kelder verbannen of zelfs onder een druppelende kraan geplaatst, en dat tot het verlorene teruggevonden was.  

Bronnen: Heiligen.net - KRO-NCRV - Parcum