Waarom komt de paus naar België? 3 vragen en antwoorden

Het is officieel: paus Franciscus komt eind september naar ons land . Aanleiding is de 600ste verjaardag van de KU Leuven en de UC Louvain in 2025. Van 26 tot 29 september zal hij Brussel, Leuven en Louvain-la-Neuve aandoen.

Drie vragen aan Emmanuel Van Lierde, stafmedewerker Curando, vrijwillig wetenschappelijk medewerker KU Leuven en Vaticanist.

Waarom stemt paus Franciscus in met deze uitnodiging, terwijl hij had aangekondigd minder te zullen reizen als gevolg van zijn gezondheid?

Van Lierde: ‘Uiteraard was er een officiële uitnodiging van onze autoriteiten. Maar uit de interviews die ik met hem had, blijken er historische relaties met België. Blijkbaar was er in Argentinië een textielbedrijf van de West-Vlaamse familie Steverlynck, waar de financieel directeur ook een Vlaming was. Diens zoon trad op hetzelfde moment als Jorge Bergoglio in bij de jezuïeten.

Hij onderhield goede relaties met deze familie, was er kind aan huis.

In mijn tweede interview haalde de paus dit bedrijf aan als een voorbeeld van een sociale coöperatieve, niet puur op winst gericht, waar de arbeiders beter van worden. In de christelijke traditie van Rerum Novarum was het belangrijk dat de werknemers zich op alle vlakken zouden ontwikkelen, ook op het gebied van voetbal. Zo richtte ‘Don Julio’ Steverlynck in 1941 een voetbalploeg met fabrieksarbeiders op. Het team heette Flandria en de spelers droegen truitjes in Vlaamse kleuren.’

‘Nog een link: toen hij provinciale overste van de jezuïeten was, was Bergoglio ook kanselier van de jezuïetenuniversiteit, die groot gemaakt werd door de Waalse jezuïet Jean Sonet. Het ziekenhuis daar werd genoemd naar koningin Fabiola, en de Belgische vorsten kwamen op bezoek. Bergoglio kwam daarom langs in België en bezocht onze steden. Brugge, zei hij mij in een interview, vond hij een van onze mooiste steden. Hij was zeer onder de indruk van Memling. Vandaar de sympathie.’

En hoe was de relatie met ons land na zijn pausverkiezing?

‘Er waren nog andere Belgen goed met hem bevriend. Kardinaal Danneels was een van de kingmakers in het conclaaf van 2013, bisschop van Gent Luc Van Looy had hem als salesiaan leren kennen in Buenos Aires. Ze onderhielden dus al langer banden. We zagen het ook op synodes. Athenagoras Peckstadt, de geestelijke leider van de orthodoxen in België, werd door hem persoonlijk uitgenodigd op de gezinssynode. We zien dat deze paus niet automatisch kardinaalstitels uitdeelt aan de grote aartsbisdommen. Maar we zagen wel dat Jozef De Kesel toch kardinaal werd.

Het bewijst zijn genegenheid voor ons land.

Ook het interview met de groep van Verse Vis, met Kerknet en twee keer met mijzelf — het toont dat wij als klein landje voor hem belangrijk zijn.’

Wat mogen we verwachten?

‘Er is lobbywerk aan vooraf gegaan, en zeker ook diplomatiek overleg. Er moet een officiële invitatie van de bisschoppenconferentie en de regering op tafel liggen. De aanleiding is mooi: de verjaardag van een van de oudste katholieke universiteiten. Ik weet dat de nuntius zeer onder de indruk was – ik was er bij – van de nieuwe school van de jezuïeten in Molenbeek. Ik denk dat hij een dergelijk mooi project in Molenbeek misschien zal bezoeken. Het zou mooi zijn.

Brussel is als hoofdstad van Europa niet alleen centrum, maar ook periferie.

Hier bij ons heerst een seculiere cultuur, waar de kerk in de periferie van de samenleving is terechtgekomen. Zijn gezondheid kan hem parten spelen, maar het is natuurlijk geen zware reis. Zelf grapt hij al eens dat het de opvolger van Petrus is die een bepaalde reis zou maken: 'Is het niet Franciscus, dan is het Johannes XXIV.'