Weemoed en hoop

Het weer is al vele weken op de afspraak. Allerheiligen en Allerzielen, daar hoort een decor van sombere wolken bij, voortgejaagd door een gure westerwind. De herfst is een natte live opvoering van een film noir. Straks is het november, met dat miezerige weer dat brillen bewasemt en de ziel een tikje zwaarmoedig maakt. Dit jaar komen daar nog kleverig vochtige mondmaskers bij. Het najaar bespot onze zomerherinneringen en fluistert ons toe dat de lente nog veraf is.
Te zwartgallig? Excuses. De combinatie van het grauwe weer, kerkhofdagen en strenge coronamaatregelen laten zelfs een volbloed optimist niet onverschillig. Al hoeven we niet te dramatiseren. Wijzer is het dat soort weemoed af en toe te koesteren, als contrastpunt voor betere tijden.
Weemoed voert ons immers ook langs kostbare herinneringen aan verdwenen dierbaren. Aan mensen die bij leven verstrekkers van mooie momenten op ons levenspad waren. Deze sombere tijd van het jaar wekt overleden ouders, grootouders of geliefden heel even tot leven. Een oude gedachte, een vergeelde foto, een herkenbare geur. De aanblik van de fauteuil waarin opa zo graag zat. Een slakom die we nog kregen van tante. Banaliteit bestaat niet wanneer geliefkoosde herinneringen zo reëel worden dat we de aflijvige bijna kunnen aanraken. Rituelen zijn er al nog voor we ze verzinnen.
In ons Dossier gaan we op verkenning in de wereld van de afscheidsrituelen. Het valt op, hoe zwakker de band met de Kerk wordt, hoe meer nieuwe initiatieven het daglicht zien. De mens blijft een zinzoeker, in welk verband ook. Een boek met het levensverhaal van de stervende mens, een lied over een overledene, rouwjuwelen met een laatste aandenken, het aanbod is breed en gevarieerd.
Het afscheidsproces in onze samenleving evolueerde de voorbije decennia van een smeekbede voor [node:field_streamers:0] het zielenheil van de overledene naar het koesteren van mooie herinneringen. Dat zagen we veranderen in de Kerk en dat zien we van vandaag in de seculiere samenleving. Aan dat koesteren is uiteraard niets fout. Er is ook geen enkele reden om naar een competitie te gaan tussen religieuze en wereldse afscheidsrituelen. Beide kunnen naadloos samengaan. Elke bron van troost is een goede troost.
Toch is er een verschil. Het gelovige afscheid bestaat niet enkel uit rouw, maar ook uit hoop. Wie gelooft dat de dood niet het definitieve einde is, zal niet minder verdrietig zijn, maar koestert een overtuiging die groter is dan het verdriet. In die zin plaatst elk afscheid ons voor cruciale levensvragen. Reikt onze blik voorbij het graf, of gaapt daar de definitieve duisternis? Het zijn niet enkel gelovigen die met die vraag worstelen.
Laten we in deze periode van het jaar de tijd nemen om over begraafplaatsen te kuieren. Let niet enkel op het graf van uw eigen dierbaren, maar laat uw blik dwalen over onbekende zerken en gedenkplaten. Vooral oude kerkhoven zijn in arduin gehouwen geheugens. We kunnen er stilstaan bij mensen die we nooit hebben gekend, maar die er al waren nog voor we onze eerste kreet slaakten. Geboorte- en sterfdata verklappen een stukje onbekend levensverhaal. Stop even bij het graf van die jonge korporaal die ver van moeder en kind sneuvelde in onze velden. Laat uw gedachten even vangen door de foto’s van een piekfijn uitgedost echtpaar dat nu dezelfde rustplaats deelt.
Ooit komt ook onze laatste dag. Wie zal dan rouwen, zingen, koesteren, onthouden, herdenken? Zal er enkel verdriet zijn, of lieten we herinneringen achter die borg staan voor een gulle lach? Zijn we dan louter stof en as, of is het einde een nieuw begin? Er is geen grotere hoop dan het vertrouwen dat het einde niet bestaat.

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be