Welke gebruiken rond het Sint-Jansfeest ken jij nog?

Het feest van Johannes de Doper valt niet toevallig op de zomerzonnewende, precies een halfjaar vóór Kerstmis, wanneer we de geboorte van Jezus vieren op midwinter. Vanaf Sint-Jan worden de dagen almaar korter. De donkere uren doen ons des te meer uitkijken naar de komst van de Messias, Licht van de wereld.

Een oud gezegde luidt: 'Met Sint Jan draait het blad zich om.'

Johannes staat voor de overgang van het eerste liefdesverbond van God in de Tora naar het nieuwe verbond in Jezus, waarmee hij meer dan ooit onze naaste werd. 

Folklore

De theologische betekenis van 24 juni als feestdag voor Sint-Jan (en 25 december voor de geboorte van Jezus) spreekt boekdelen. Het is dan ook niet te verwonderen dat elementen uit reeds bestaande Keltische seizoensfeesten versmolten met de christelijke traditie.

1. Sint-Jansvuur • Eén van die oeroude gebruiken is het ontsteken van vreugdevuren, al gauw Sint-Jansvuren genaamd. Eeuwenlang werden in Europa – en vanuit onze contreien tot in de kolonies – Sint-Jansvuren ontstoken in de nacht van 23 op 24 juni. Terwijl die traditie hier en daar bewaard bleef, wordt ze op andere plekken weer opgepookt.
2. Sint-Janskroon • De avond vóór het feest van Johannes De Doper werden bepaalde planten gerooid, zoals Sint-Janskruid (ook jaag-de-duivel-kruid genoemd), Artemisa, Verbene, Calcarie, Bijvoet, IJserkruid en Ridderspoor. Hiervan werden kronen gevlochten en boven de huisdeuren gehangen om te behoeden tegen brand en andere kwalen. En om de liefde aan te trekken. Andere planten mochten na Sint-Jan niet meer gerooid worden, zoals asperges of rabarber.
3. Processies • Sint-Jan De Doper is de patroonheilige van Schriek (Heist-op-den-Berg). In 1995 werd hier een eeuwenoude Sint-Jansprocessie nieuw leven ingeblazen. Daarin wordt onder meer het hoofd van Sint-Jan met relikwie meegedragen. In Onhaye bij Dinant vindt op de eerste zondag na 24 juni jaarlijks een grote processie plaats. Ook in het Nederlandse Laren gaat nog altijd een Sint-Jansprocessie uit op of rond Sint-Jan, vorig jaar voor het eerst in 134 jaar onderbroken.

Sint-Jan vandaag

Sint-Jansfeest in Gent • Van 24 tot en met 27 juni houdt Stad Gent een heus Sint-Jansfeest. Wie Lights on Van Eyck nog niet zag, krijgt nu zijn laatste kans voor deze wervelende lichtshow in de Sint-Niklaaskerk rond het Lam Godsretabel (tot 22 uur). Ook het bezoekerscentrum van de Sint Baafskathedraal is tot laat op de avond open. Verder zijn er concerten (Listen to the Lamb), theater en alles wat de stad zonder haar Gentse Feesten anders zou moeten missen. Het Astridpark (Lousbergskaai) baadt in een middeleeuwse sfeer onder het motto Party like it’s 1439.

De link tussen het Lam Gods en Johannes De Doper is niet ver te zoeken. De profeet wordt vaak afgebeeld met een lam vanwege zijn uitspraak bij de doop van Jezus: Zie het Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt. Op het beroemde retabel staat De Doper overigens afgebeeld op het gesloten altaarstuk.

> Ontdek het volledige programma van het Sint-Jansfeest in Gent.

Vreugdevuur met TAU in Ranst • Op donderdag 24 juni houdt TAU Franciscaanse spiritualiteit vandaag een Sint-Jansviering rond een vreugdevuur in Hof Zevenbergen in Ranst. Het eerste deel van de viering bestaat uit gebed en stille meditatie rond de profeten Jeremia en Johannes De Doper. Daarna wordt het vreugdevuur gezegend en laat het publiek zich op zijn beurt in vervoering brengen door Broeder Vuur (Franciscus van Assisi in Zonnelied).

> Ontdek meer over deze activiteit in de evenementenkalender.