Welke kunstschat wint allereerste Erfgoed Challenge? Stem mee

Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) organiseert een Erfgoed Challenge om kunstschatten en monumenten onder de aandacht te brengen en een betere zorg te bieden. Tot 21 november kan ook jij je stem uitbrengen via de website van het KIK. Uit de top drie wordt op donderdag 2 december een winnaar gekozen. Wie daarvoor stemde, maakt vanzelf kans op een eeuwig geldend toegangsticket, dat kan doorgegeven worden aan kinderen en kleinkinderen.

Rubenskapel, barokparel om te herontdekken

Een van de zes erfgoedschatten is de Rubenskapel in de Antwerpse Sint-Jacobskerk, een parel van de barok en laatste rustplaats van de beroemde schilder Pieter Paul Rubens en verwanten. Pastoor Bruno Aerts droomt er al van om de kapel in haar volle glorie hersteld te zien.

Voor onze parochiegemeenschap is het vooral belangrijk dat de kapel terug de belangstelling krijgt die ze verdient. Bruno Aerts

Rubens was in zijn tijd echt een verbindingsfiguur tussen de katholieke en de protestantse wereld, klinkt het. Hij drong er bij kerkelijke en stedelijke overheden op aan om geschillen niet op de spits te drijven en niet van elke onenigheid een juridische zaak te maken. De schilder wist heel goed dat er in een door oorlog verscheurde wereld geen aandacht of geld is voor kunst en schoonheid.

Zelf vertoeft de norbertijn graag in de Rubenskapel. Het is de meest oostelijke kapel, helemaal aan het eind van de lengteas van de kerk. Daar komt de zon op, daar komt de hoop vandaan. Rubens heeft die plek niet voor niets gekozen!

Het schilderij boven het altaar, van de hand van Rubens zelf en erkend als Vlaams Topstuk, moet dringend gereinigd worden, het altaar gerepareerd waar het afbrokkelt, de familiegraven in zandsteen gefixeerd om niet helemaal tot gruis te vergaan. Als de Rubenskapel de Erfgoed Challenge wint, dan zijn heel wat zorgen rond de financiering van de restauratie van de baan. 

De andere 5 schatten van de Erfgoed Challenge zijn:

• 2 in Brussel: Art Nouveau-woningen en de gipsotheek van Constantin Meunier in Elsene
• 2 in Wallonië: de Merovingische sarcofaag van Chrodoara in Amay en de kunstschatten van de kathedraal van Doornik 
• nog 1 in Vlaanderen: theaterkostuums van James Ensor in het Mu.ZEE in Oostende

7 wetenswaardigheden over de Sint-Jacobskerk

1. De Sint-Jacobskerk is een heuse barokparel, waarin al heel wat restauratieplannen in volle uitvoering zijn. Het werfgedeelte wordt afgeschermd door een grote stofwand. Via een kijkruimte in deze wand kunnen bezoekers en kerkgangers de werfactiviteiten volgen. In de dwarsbeuk van de kerk is een expo opgesteld met info en beeldmateriaal over de werken.
2. Als parochiekerk bood ze eeuwenlang plaats aan ambachten, gilden en religieuze broederschappen.
3. De kooromgang werd in volle baroktijd voltooid dankzij de grafkapellen van rijke families, onder wie die van meester-schilder Peter Paul Rubens. Het altaarstuk Madonna omringd door heiligen in die kapel is van de hand van de meester zelf. De oorspronkelijke naam van de kapel verwijst naar het beeld Onze-Lieve-Vrouw van Smarten van Lucas Faydherbe (1617) dat het altaar bekroont. Het beeld behoorde tot de kunstverzameling van Rubens en hij bestemde dit voor zijn grafkapel. 
4. De Sint-Jacobskerk heeft een van de oudste nog werkende torenuurwerken.
5. Sinds mensenheugenis gaan pelgrims via deze kerk op weg naar Santiago de Compostela in Spanje. Zij krijgen in er de pelgrimszegen en worden aan de Pelgrimstafel onthaald in het Sint-Julianusgasthuis.
6. Het publiek van de Sint-Jacobskerk is heel gemengd. In de week betreft het vaak mensen die in de buurt werken, shoppers en toeristen. De zondagsdienst trekt dan weer mensen met een voorliefde voor gregoriaans.
7. De stad Antwerpen ontwikkelde 5 wandelingen in de kerk met de Antwerp Museum App.