Wereldvluchtelingendag: ‘De menselijke waardigheid heeft geen paspoort op zak’

‘Ik was een vreemdeling en jullie namen mij op’ (Matteüs 25, 35). De koepelorganisatie van katholieke solidariteitsorganisaties met migranten en vluchtelingen wereldwijd – de International Catholic Migration Commission (ICMC), gevestigd in het Zwitserse Genève – citeert de woorden van Jezus zelf om haar dringende solidariteitsoproep voor ‘al wie zich wereldwijd verplicht ziet te vluchten op zoek naar bescherming en veiligheid’ kracht bij te zetten. De campagneslogan die de ICMC daarbij lanceert, spreekt voor zich: ‘De menselijke waardigheid heeft geen paspoort op zak’. Dat is vandaag inderdaad een tegendraadse want zeer evangelische boodschap geworden.

75 jaar

De ICMC werd opgericht in 1951, parallel met de goedkeuring van het VN-Vluchtelingenverdrag dat bepaalt wie internationaalrechtelijk in aanmerking komt voor het vluchtelingenstatuut. Het initiatief, gesteund door toenmalig paus Pius XII, kwam van de Amerikaanse advocaat James J. Norris die meer dan twee decennia secretaris-generaal van de organisatie werd, en ene Giovanni Battista Montini van het Vaticaanse Staatssecretariaat, de latere paus Paulus VI. De ICMC werd meteen in Genève gevestigd, omdat ook de Internationale Organisatie voor Migranten (IOM) en de VN-Vluchtelingenorganisatie daar huizen.

‘Gedwongen ontheemden’

De CICM en haar lid-organisaties – waaronder onder meer Caritas International maar ook vele bisschoppenconferenties, zoals tevens de Belgische – zet zich al 75 jaar in voor ‘gedwongen ontheemden'. Dat zijn onder meer vluchtelingen, asielzoekers, intern ontheemden, slachtoffers van mensenhandel en andere migranten, ongeacht religie, ras, etniciteit of nationaliteit. ‘Nu steeds meer mensen zich tot de Kerk en geloofsgemeenschappen wenden, is onze missie belangrijker dan ooit. We kijken hoopvol naar de toekomst, samen met alle mensen van goede wil, in solidariteit met migranten en vluchtelingen.’

Paul Leo XIV

De ICMC weet zich daarbij bijzonder geïnspireerd door de woorden van paus Leo XIV bij zijn recente bezoek aan de Canarische Eilanden. ‘De menselijke waardigheid vereist legale en veilige kanalen om te vluchten, redding en hulp, oprechte strijd tegen mensenhandelaren, effectieve bescherming van slachtoffers, serieuze opvang en integratie, evenals een beleid dat iedereen in staat stelt waardig in zijn eigen land te blijven’, zei de paus. ‘De menselijke waardigheid heeft geen paspoort op zak en verliest haar waarde niet eenmaal ze een grens overschrijdt’, waarmee hij de ICMC meteen haar campagneslogan meegaf.

Kloof

‘Als we een balans opmaken, moeten we erkennen dat conflict en armoede blijven leiden tot steeds meer wereldwijde ontheemding’, stelt de ICMC in haar oproep vast, ‘en dat tezelfdertijd de middelen om mensen in nood te helpen drastisch worden gereduceerd. Wij roepen dan ook alle internationale stakeholders op om de fundamentele rechten en de bescherming van de ontheemden centraal te stellen. Bovendien weten wij ons geroepen om de waarden van het evangelie te benadrukken en om de kloof te helpen overbruggen tussen enerzijds de universele Kerk en anderzijds de vluchtelingen- en migrantengemeenschappen wereldwijd.’