‘Het woord ‘integratie’ gebruik ik zelf niet meer’

De islamitische vastenmaand ramadan, die op 12 mei zal eindigen, kun je pas echt begrijpen vanuit het perspectief van de gelovige moslim. „Door ontmoeting en dialoog leren we voortdurend van elkaar”, zegt Abdelhay Ben Abdellah, moslim, Vlaming en geëngageerd in het middenveld. „Niet enkel over onze verschillen, maar ook over wat ons verbindt.”

Beroepshalve werkt Abdelhay Ben Abdellah, vader van drie met wortels in Mechelen, als manager transformatie en veranderings- beheer in de digitale sector. Tegelijk engageert hij zich in het islamitische zowel als in het seculiere middenveld. „Dat moslims de coronamaatregelen strikt opvolgen, blijft onderbelicht door onze zwakkere positie”, zegt hij. „Hoog tijd om vaker bij elkaar over de vloer te komen. Als het opnieuw mag, welteverstaan.”

– Alle scholieren leren tegenwoordig wat de ramadan inhoudt, namelijk een maand lang, van zonsopgang tot zonsondergang, vasten en zich dingen onthouden, maar wat is de spirituele betekenis van de ramadan?
Belangrijk om te weten is inderdaad dat de ramadan een volle maand duurt en dat het om fysieke onthouding gaat. Even belangrijk zijn de geestelijke voordelen. Vasten is voedsel voor de ziel en verzwakt het ego. We zitten zo vaak vast in onze comfortzone dat we vergeten te denken voorbij het commerciële. Het vasten doorbreekt dat, scherpt de zintuigen aan en brengt vrede. Het slechte wordt vermeden, het goede extra beoefend. Ook belangrijk is dat er vaker wordt gebeden, in de moskee en thuis. Zo wordt de relatie met God sterker. De dagelijkse gebeden helpen los te komen uit de ratrace waarin wij allemaal meedraaien. De ramadan beleven, kan dus perfect van thuis uit. Ook in de wereld van de islam openen nieuwe media nieuwe mogelijkheden.
– Hoe verloopt de ramadan, een familiaal en sociaal gebeuren, in deze coronatijd?
Door de maatregelen mogen maar vijftien mensen in de moskee aanwezig zijn, met sociale afstand. De ramadan van 2021 lijkt dus op die van 2020, andermaal anders dan het gebruikelijke samenkomen in de moskee en het verbreken van de vasten ’s avonds in de familiekring. We respecteren de coronamaatregelen uit solidariteit, om levens te reden. Die plicht overstijgt elke levensbeschouwing. De ramadan is ook een maand van liefdadigheid en betrokkenheid op de anderen. Moskeeën zijn sterk afhankelijk van donaties, want de meesten zijn niet erkend. Crowdfunding via het internet is dus ontzettend belangrijk.
– Hoe beleven moslims in Vlaanderen in coronatijd hun geloof en hoe wordt de pandemie religieus geduid?
De islam is voldoende flexibel om deze moeilijke tijd te doorstaan, maar moslims zijn bij uitstek sociale mensen en bijgevolg hakken de maatregelen in op onze gewoonten. De pandemie overkomt de hele wereld en wij weten het niet beter dan de wetenschappers. Uit respect voor de zwakkeren vind ik daarom alle nepnieuws, samenzweringstheorieë[node:field_streamers:0] n en contestatie irritant. Het virus veroorzaakt ontzettend veel leed. Het algemeen belang moet primeren. Mijn grote zorg is dat, ook door de sluiting van de moskeeën en het opschorten van bijeenkomsten, de allerzwaksten, die ook de minst geïnformeerden zijn, niet langer worden bereikt.
– De ramadan biedt in gemeenten met veel moslims steevast een kans tot interreligieuze ontmoeting. Hoe waardevol is dat?
De dialoog tussen de godsdiensten begint bij ieder van ons. Ik herinner me paus Franciscus’ boodschap urbi et orbi van vorig jaar over de verspreiding van de „besmetting van de hoop”. Dialoog is geen vrijblijvende bezigheid en mag niet beperkt blijven tot fraaie foto’s maken. Het is meer dan een gesprek tussen wij en zij. Aan onze gezamenlijke geschiedenis zitten heel wat negatieve aspecten, zowel aan de islamitische als aan de christelijke zijde. De kruistochten en de inquisitie hadden niet enkel een nefast effect op moslims, maar evenzeer op christenen. Interreligieuze dialoog is geen koffiekransje, maar vereist een dieper zoeken, waarbij we, zoals de paus het zei, het religieuze dogmatisme moeten durven te overstijgen.
– Hoe kunnen we samen moslims nog beter integreren in de Vlaamse samenleving?
Het woord ‘integratie’ gebruik ik zelf niet meer. Moslims zijn hier immers al bijna zestig jaar en de vierde generatie is op komst. We spreken dan ook liever over ‘burgers’ of over ‘Vlamingen met een migratie- of islamitische achtergrond’. Net zoals de samenleving is ook de islam zeer divers. De diverse religieuze gemeenschappen verschillen en ze hebben allemaal hun rechten. Of je nu moslim, christen of ongelovig bent, laten we elkaar bejegenen als medeburgers. We delen allen het Nederlands als taal en almaar meer de Vlaamse cultuur. Met een heuse ‘Vlaamse canon’ heb ik echter moeite. Die moet veel inclusiever. We raken steeds meer onthecht van het land van onze grootouders en daarom bracht de pandemie voor Vlaamse moslims nog een extra pijnpunt naar voren: is het nog opportuun onze doden te repatriëren terwijl de hele familie hier woont?

ORBIT vzw biedt een brief aan alsook wenskaarten om moslims in de buurt of werkomgeving te feliciteren met het einde van de ramadan. Meer op www.orbitvzw.be