‘Zelfs wanneer we falen, blijft er de hoopvolle horizon’

Wanneer de straten zich vullen met boekentassen, wacht ook Johan Van der Vloet een nieuwe start. De theoloog en diaken komt aan de leiding van het christelijke opinieweekblad Tertio. Het recept van voorganger Emmanuel Van Lierde kan hij smaken, al voegt hij graag wat humor toe. „Een christen erkent problemen, maar relativeert de haast ondraaglijke ernst van deze tijd.”

Hij kent het parochieleven als zijn broekzak en weet als geen ander hoe een bisdom functioneert, maar Johan Van der Vloet (62) verkent net zo graag de marge van Kerk en geloof, bijvoorbeeld met MagaZijn, het onlineplatform voor zinzoekers waar hij nu afzwaait als hoofdredacteur. „Maar ook in de parochiepastoraal is de rand nooit veraf. Vandaar Kerk met open armen, het project dat we in de Druivenstreek met steun van Space for Grace willen realiseren.”

– Uw voorganger zei bij zijn aantreden dat ‘Tertio’ sinds de start in 2000 zijn lijfblad was. Wat is uw verhouding met het blad?
Ik was ook fan van het eerste uur, als theoloog en als docent. Toen al ging de ruimte voor religie in de andere media sterk achteruit en bijgevolg was ik blij dat het landschap werd verrijkt. Bovendien werd het voor mij al snel een kanaal om zelf af en toe iets te delen met de wereld dat ik nergens anders kwijt kon.
– Wat drijft u om u te engageren bij ‘Tertio’?
Ik was altijd graag actief op uiteenlopende domeinen. Ik gaf les, was directeur bij Kairos, een opleiding voor leken in Nederland, studeerde psychologie, schreef altijd graag en was geboeid door de pers. Ik sta al dertig jaar in de pastoraal, weet wat er speelt en heb mijn ideeën over hoe de Kerk die zaken zou kunnen aanpakken. Ik ben er bovendien van overtuigd dat een theoloog ook steeds een maatschappelijke en sociologische bril moet kunnen opzetten. Toen ik de vacature bij Tertio zag, bedacht ik dat in die job alles uit mijn carrière zou samenkomen.
Door alles heen is mijn missie al jaren het christelijke geloof en mensbeeld op een bevattelijke manier te actualiseren. Theologisch werk draaide voor mij altijd om het doorgeven van iets dat raakt aan de vreugde en het ongemak van mensen. Dat noem ik graag het christelijk geloof als dienst. We moeten niet dromen dat de volle kerken terugkeren, wel radicaal dienstbaar zijn. De Kerk doet haar werk, ook als de mensen die een beroep op haar doen geen kerkgangers zijn en niet uitdrukkelijk geloven. Mensen zoeken zin, wij kunnen een antwoord bieden en dat kan vreugde brengen.
– Hoe vertaalt u dat naar een weekblad?
Tertio kan dienstbaar zijn in het debat, door uiting te geven aan de goede kracht van religie. Neem nu de hoop. Het lijkt alsof de wereld die aan het verliezen is. De wereld vergaat en wij moeten het oplossen. Machteloosheid en wanhoop dreigen de overhand te nemen en ons de zinloosheid in te duwen, met alle gevolgen voor de mentale gezondheid. Voor een christen geldt ook dat hij alles moet doen wat hij kan, maar ook als we falen, blijft er de hoopvolle horizon. [node:field_streamers:0] De wereld is niet maakbaar, ze is rommelig en het gaat nu eens goed en dan weer slecht, maar aan de horizon van hoop kunnen we ons altijd optrekken. Het kleinste wat je doet, heeft betekenis. Ook als je alleen vertelt over de Messias maak je deel uit van het licht, zegt de Talmoed. We moeten mensen uitnodigen het geloof niet te beschouwen als een relict, als een achterhaalde relikwie voor mensen die het leven niet aankunnen. Het kan een krachtige manier van kijken zijn.
Dat alles neemt overigens niet weg dat we het geloof moeten herdenken. Zoals paus Franciscus zei, leven we niet zomaar in een tijdperk van verandering, maar maken we een verandering van tijdperk mee, waarin we op een nieuwe manier ons bezield verhaal moeten vertellen. We zijn de erfgenaam van een schatkist van inzichten, waarmee we dienstbaar kunnen zijn.
– Welke kwaliteiten moet ‘Tertio’ behouden?
Allereerst zijn onafhankelijke, kritische positie. We moeten bijvoorbeeld de bekoring aankaarten om ons als christenen terug te trekken en alleen verder te gaan met diegenen die echt geloven. De Nederlandse theoloog Stefan Paas geeft terecht aan dat er nooit in de geschiedenis van het christendom een dusdanig overtuigde geloofsgemeenschap bestond, die beantwoordde aan wat sommigen nu zouden vragen van gelovigen. Het geloof steunde altijd in grote mate op het sociologische, op traditie. Vandaar dat het ook zo snel verdween uit de samenleving, omdat het nooit echt diep zat. Dan moeten we nu niet ineens diepgang als toegangsvoorwaarde invoeren. Aan dergelijke debatten moet Tertio blijven bijdragen.
– Wat zou u willen bijsturen aan het blad?
Het mag nog meer inspelen op de actualiteit. Ik denk bijvoorbeeld aan het lerarentekort en het gebrek aan personeel in de zorg. Die beroepen worden vaak bestempeld als een roeping. Wat maakt dat mensen hun roeping verliezen? Dat zingevende aspect van een maatschappelijk probleem moeten we aan bod brengen.
Ik hoop ook een zekere frisheid in het discours te brengen. Tomáš Halík vergelijkt de hedendaagse mens met Zacheüs, die vanuit zijn veilige boom kijkt wat er te zien valt, zin zoekt dus. Maar dan moeten we wel iets laten zien natuurlijk.

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be