Homilie Witte Donderdag 2022

Zusters en broeders, we weten dat het Laatste Avondmaal zoals Jezus het met zijn leerlingen gevierd heeft, helemaal geworteld is in de Joodse liturgie. Toch is deze maaltijd een nieuw begin. Wij kunnen vanavond opnieuw beleven en misschien herontdekken wat essentieel is in al onze eucharistievieringen, essentieel voor ons dagelijks leven. Jezus staat in het centrum van ons geloof. Hij is ons het meest dierbaar. Jezus is geen vrome schim. Hij is ook niet de belichaming van een doctrine. God had zich in de geschiedenis geopenbaard aan Abraham, aan Mozes en de profeten. Maar in Jezus laat God zich kennen in de menselijke gestalte van zijn Zoon. Het paastriduüm dat vanavond aanvangt is het hoogtepunt van deze openbaring.

De voetwassing is in de viering van het Laatste Avondmaal een heel belangrijk en symbolisch gebaar. Normaal hebben we daarom een voetwassing tijdens de viering op Witte Donderdag. Maar, we moeten daar nog maar eens een jaar mee wachten, uit sanitaire veiligheidsoverwegingen. We houden het dus bij een overweging …

De voetwassing van Jezus is eigenlijk iets onvoorstelbaars: in Jezus knielt God zelf voor ons, als een dienaar.

Hij zet de eerste stap. Hij gaat op zijn knieën zitten, lager dan wij. Hij geneest ons van al wat ons van Hem scheidt. Wij kennen de parabel van de verloren zoon: God is de vader die, in plaats van te wachten tot zijn zoon vergeving komt vragen, als eerste naar zijn zoon rent. Jezus vraagt ons onder elkaar hetzelfde te doen. Wat ons te doen staat, op weg naar een universele verbondenheid, wordt op schitterende wijze getoond in het gebaar van de voetwassing: nederige dienstbaarheid. We weten sinds de parabel van de Barmhartige Samaritaan dat de naaste niet alleen degene is die naar ons toekomt, maar degene die wij zelf benaderen. De naaste heeft altijd een concreet gezicht.

Dat symbolische gebaar van de voetwassing wordt voortgezet in het delen van brood en wijn. Jezus maakt zichzelf tot voedsel voor ons, even onmisbaar als het manna dat was voor de Israëlieten in de woestijn. Hij is het "brood uit de hemel", het "brood des levens". Op deze wijze geeft Jezus de omvang van zijn liefde te kennen. Maar Hij openbaart aan ons ook reeds voor zijn sterven de betekenis van zijn dood. Door in de communie Hem tot ons te nemen, te consumeren, aanvaarden we te worden zoals Hem : gegeven tot het einde.

Maar de eucharistische maaltijd is niet zomaar een illustratie van hoever wij moeten gaan in altruïsme en goedheid. De eucharistie is de verwerkelijking van het verbond tussen God en zijn volk.

De profeten spraken erover als over een huwelijk. De communie is een daad van vereniging. Niet alleen individueel, maar ook als gemeenschap. Een band, die sterker is dan elke andere eenheid tussen mensen. "Omdat het één brood is, vormen wij allen tezamen één lichaam” (1 Kor 10,17). Als we één worden met God die liefde is, dan worden we zelf uitdrukking van die liefde in de wereld. Maar een christen is niet bedroefd om zijn leven te geven. Hij doet zoals zijn Heer. 

Als er droefheid mag zijn, dan is het omdat de Kerk nog innerlijk verdeeld is. Het lichaam van Christus is verscheurd en wordt gemarteld door onze zonde. Er bestaat ook buiten de Kerk onenigheid en zelfs haat tussen mensen die nochtans onze broeders en zusters zijn, “fratelli tutti”. God wil eenheid en verzoening.

Moge onze deelname aan de eucharistie ons genezen. Dan is onze gemeenschap een zonnestraal die allen verlicht en verwarmt.

Ook voor de mensen die "elders" zijn, ver van Christus, ver van elke godsdienst of gewoon onverschillig. Jezus is niet alleen voor de zijnen gekomen, maar voor de wereld. Ook de Kerk is er niet voor zichzelf, maar voor allen.

Broeders en zusters, laten we de verbondenheid met Jezus beleven zoals Hij die aanreikt in de voetwassing en in de gave van zijn Lichaam en Bloed.  Laat ons dienaars worden zoals Hij, zodat onze families en gemeenschappen plaatsen worden waar het goed is om te leven: plaatsen van mededogen, waar liefde heerst. Dan zal onze wereld genezing vinden en zal Gods schepping hersteld worden.