Hoe de Chiro de grootste jeugdbeweging van Vlaanderen werd

De Chirojeugd is met haar 114.400 leden in 874 Chirogroepen nog steeds de grootste jeugdbeweging van Vlaanderen. De beweging en haar speelse methode overleven in een cultuur van consumptie en individualisering.

PriesterJos Cleymans, toen algemeen secretaris van het Jeugdverbond voor Katholieke Actie, publiceerde in oktober 1934 een aanstekelijk artikel. Daarmee wilde hij de kwijnende patronaatswerkingen nieuwe ideeën en technieken aanreiken. Na 1934 verdiepte men zich in de introductie van de jeugdbewegingsmethode: niet meer binnenzitten, maar buiten spelen, ’s zomers in de natuur op bivak gaan, samen zingen en creatief zijn. Al bij aanvang wilde men een beweging zijn voor alle kinderen en jongeren, niet voor arbeidersjongeren of studenten apart. De patronaatsbeweging kreeg toen ook een nieuwe naam: Chirojeugd. 

Net na de Tweede Wereldoorlog erkende kardinaal Van Roey de Chirojeugd als een op zichzelf staande jeugdbeweging. Onderpastoors, vaak enthousiaste oud-leiding, stichtten in heel Vlaanderen nieuwe groepen. De Chiro, toen met aparte jongens- en meisjesgroepen, was een bij uitstek parochiaal verbonden jeugdbeweging. Was de Chiro aanvankelijk gekenmerkt door een sterke katholieke identiteit en een zeker militarisme, dan veranderde de stijl sterk na 1968. De Chiro moderniseerde en er kwamen steeds meer gemengde groepen. De methode werd op punt gezet en geactualiseerd.

‘We doen superhard ons best om drempels plat te maken en er te zijn voor alle kinderen en jongeren. Dat blijft even wel een grote uitdaging’, vertelt Els Van Doren, nationaal proost van Chiro Vlaanderen. ‘Ouders zijn vandaag veeleisend en onze leiding bestaat niet uit pedagogen. Er zijn blinde vlekken: in het centrum van de steden is het moeilijker om een Chirogroep recht te houden. De jeugdbeweging steunt op vrijwilligers, maar steeds meer jongeren moeten weekendwerk doen om hun studies te financieren — een maatschappelijk betreurenswaardig fenomeen.’

‘Via spel doen kinderen en jongeren ervaringen op, leren ze samenleven en zicht krijgen op zichzelf en de wereld. De Chiro is een leerschool voor het leven.’ 

Is die methode de sleutel tot succes? Van Doren: ‘Nog steeds willen mensen verbondenheid beleven. Naast het gemeenschapsgerichte is er ook het intuïtieve: in ons leven gebeuren er mooie en moeilijke zaken die we moeilijk kunnen verwoorden. Het effect is een grote verantwoordelijkheidszin. In veel organisaties zitten mensen met een jeugdbewegingsachtergrond.’

Sinds 1998 beschouwt de beweging zich als pluralistisch, al trekken in november nog steeds Chirogroepen richting parochiekerk voor hun Christus Koningfeest.

 ‘Bij veel groepen is de band met de parochie verdampt, het parochiale netwerk echter ook’, zegt Van Doren. ‘Er zijn plaatsen waar die band nog steeds hartelijk is. Ik vind dat we de relaties met de kerkgemeenschap niet mogen verwaarlozen, daarom blijven we op nationaal niveau betrokken bij het pastorale netwerk. Tijdens de bivakken blijven groepen gehecht aan een stilval- of dankmoment. Ze blijven ritueel bezig, ook als is dat soms niet verbonden met het joods-christelijke geloofsverhaal. We merken dat kinderen van ouders zonder jeugdbewegingsverleden moeilijker de weg vinden naar ons. Dat neemt niet weg dat de traditie sterk is: ook vandaag willen jongeren doorgeven wat ze zelf gekregen hebben. De jeugdbeweging vindt zich elke generatie opnieuw uit’, besluit Van Doren.