Schrijver-tekenaar Randall Casaer schreef een boek over bidden: ‘Kan heilzaam zijn, probeer het’

Schrijver, tekenaar, humorist, regisseur. Randall Casaer is het allemaal. Zo werkte hij al samen met Wim Helsen, Wouter Deprez, Begijn Le Bleu en Johan Terryn, artiesten ‘die echt iets te vertellen hebben’. Dat zo iemand met een boek over bidden komt, is op zijn minst verrassend te noemen. Laat ons bidden, een eenvoudige handleiding voor helder gebed is Boek van de Maand bij Otheo.

‘Ge leest een boek over bidden. Ge denkt, die gast die dat schrijft is een specialist’, schrijf je. En je bevestigt dat ook nog.

(lacht) De pretentie van het openingshoofdstuk is vooral een strategische keuze. Ze moet de aandacht van de lezer vangen en te verwachten kritiek vóór te zijn. Ik spreek mezelf ook soms wat autoritair toe: aan het werk nu, concentreer je. Het enige waar ik de lezer van wil overtuigen, is: probeer het ook eens. Het boek is geschreven voor mensen die niet vertrouwd zijn met gebed, zoals ik het ook niet was toen ik ermee begon.

Je spreekt de lezer aan in de verouderde gij-vorm. Waarom?

Omdat ik zo spreek; het voelt voor mij natuurlijker aan dan ‘je’. Als kind las ik heel veel en er waren veel boeken thuis, ook nog vanuit het ouderlijk huis van mijn vader. Archaïsche taal voelt vertrouwd.

Het boek lijkt tot stand gekomen zoals wanneer je een prachtige tekening tovert uit een inktvlek. Met een grote vrijheid van geest.

Het is inderdaad heel intuïtief tot stand gekomen, niet met de bedoeling ooit als boek uitgegeven te worden. Toen ik zelf begon te bidden, schreef ik af en toe een gedachte op die ik wou vasthouden. Na een tijdje kwam er een titel in me op voor die verzameling nota’s: Laat ons bidden. Omdat ik al wel wat boeken heb geschreven, lag dat format voor de hand. Ik ben zelf heel blij met het resultaat en ben benieuwd naar de reactie van het publiek.

Mediteren doe je al heel lang en je begeleidt daarin ook groepen. Waarom dan plotseling beginnen bidden?

Door de jaren heen heb ik zowat alle stromingen en methodes van meditatie leren kennen. Op mijn website vind je daarover ook podcasts: ‘Vijf minuutjes stil’. Uiteindelijk ontdek je dat alle wegen naar Rome leiden. Of de ene of de andere methode werkt, heeft vooral te maken met je eigen instelling. Na een tijdje kom je in een gebied waar er niet veel meer gezegd of uitgelegd moet worden.

Ik kwam op het spoor van het gebed toen ik door de redactie van Kerknet in 2018 werd gevraagd om een animatiefilm te maken over Thérèse van Lisieux. Ik las een boekje van haar en werd getroffen door het zinnetje: ‘Jezus is in mij vandaag.’ De ervaringen die ze beschrijft, deden me erg denken aan oosterse meditatie. Ik besloot dat verder te onderzoeken. Toen bracht ik voor de eerste keer mijn handen samen.

Ik heb veel gelezen over psycho energetica, het waarnemen van je eigen gevoelssysteem. Als ik mijn handen vouw, verandert dat al iets. Het is een technisch gebaar dat instant verstilling brengt. Sindsdien doe ik dat geregeld als ik ergens ga spreken of bij een interview. Je maakt vanzelf makkelijker verbinding. Stel je voor dat elke vergadering zo zou starten; een aandeelhoudersvergadering of een overleg met echtscheidingsadvocaten… Ik vind het altijd indrukwekkend hoeveel verschil het maakt. Ook de maaltijd beginnen met een gebed heeft de bedoeling om op een dieper niveau contact te maken alvorens samen te eten.

Kreeg je het geloof niet van thuis uit mee?

Mijn ouders waren aspirant hippies. Ik ben geboren eind jaren 60. Enkel op kerstavond gingen we naar de mis. Wel moest en zou ik naar het jezuïetencollege gaan in Aalst. En dat was geen succes. Om de twee weken stond ik bij de directeur om mijn rapport te bespreken. Ik kreeg steevast te horen: ‘Je bent wel slim genoeg, maar je doet je best niet.’ Het interesseerde me gewoon niet. Ik wou tekenen. Bij het schooltoneel en het leerlingenblad kon ik wel wat creativiteit kwijt, maar over het algemeen heeft het college voor jarenlang weerstand bij mij opgeroepen tegen alles wat met kerk te maken had.

Toen ik begon te mediteren, heb ik in eerste instantie het kerkgebouw herontdekt als een plek waar iets kan gebeuren. Intussen is er blijkbaar heel wat gebeurd. Toen ik keek naar de tekeningen die ik bij de tekst voor ‘Laat ons bidden’ had gemaakt, was ik verbaasd van mezelf. Zo vroom! Het kostte me even tijd om aan die gedachte te wennen. Tja, het was nu eenmaal de eenvoudigste manier om te illustreren waarover het gaat.

Je bent open over je ADD-diagnose (concentratiestoornis). Hoe heeft dat je leven bepaald?

Een chaotische geest is in deze wereld van hyper efficiëntie vaak een beproeving. Als kind was het al niet makkelijk, maar als volwassene kon ik me vaak schuldig voelen als ik weer eens een mail was vergeten te beantwoorden of een opdracht niet op tijd af had omdat er voortdurend andere ideeën in me waren opgeborreld.

Pas een aantal jaar geleden besefte ik dat er misschien een verklaring was. Ik las in de krant over iemand die er dankzij een pil in geslaagd was om een bepaald werk eindelijk succesvol af te ronden. Toen ik dat aan een vriendin vertelde, vroeg ze plompverloren: ‘Heb je nooit van jezelf gedacht dat je dat ook had?’ Nee dus. Ik had AD(H)D tot dan toe alleen met ‘wilde kinderen’ geassocieerd. Die pil moet ik hebben, dacht ik. Eindelijk ga ik productief worden. Maar de dokter weigerde mee te werken. En terecht waarschijnlijk. Ik heb geleerd om met meditatie of gebed mijn concentratie te verbeteren. Bovendien, ik wil mijn wilde ideeën niet kwijt. Maar de diagnose hielp me wel om een hoop schuld en schaamte te kunnen plaatsen.

Wat is voor jou het verschil tussen mediteren en bidden?

Als ik met zenbeoefenaars mediteer, gaat het er vooral om je hoofd leeg te maken. Je kijkt als het ware naar een lege muur. Er bestaan ook hartmeditaties, en in die schuif zit voor mij ook het gebed. Gebed valt niet samen met meditatie. Maar het doel is wel hetzelfde: verstilling, het ik overstijgen, uzelf als één met alles leren kennen. Het gaat erom in contact te komen met de energie van je hart. Maar ik ben geen expert (ondanks wat ik in het openingshoofdstuk schrijf). Wat christelijke auteurs betreft, heb ik behalve van Thérèse van Lisieux ook veel geleerd van Thomas Merton. Maar ik ben heel benieuwd om te weten wat gelovige lezers ervan zullen vinden.

Schuilt er een monnik in jou?

Een groot stuk van mij wil alle dagen met rust gelaten worden, maar daar zouden mijn vrouw en kinderen het niet helemaal mee eens zijn. Een paar jaar geleden merkte een vriend op: ‘Jouw werk is altijd spiritueel.’ In eigen werk is dat inderdaad als een constante ondertoon aanwezig, minder natuurlijk in opdrachten. Hoewel, het is waarschijnlijk niet toevallig dat de kranten vaak naar mij komen als ze een illustratie nodig hebben bij moeilijke thema’s als depressie of zelfdoding. Niet dat ik het als een missie zie. Alleen met dit boek wil ik de mensen echt overtuigen, omdat ik denk dat bidden heilzaam kan zijn.

Waar ben je momenteel nog mee bezig?

Ik heb de regie gedaan van de nieuwe zaalshow van Johan Terryn: Aanwezig, die op 5 februari  in de Arenberg in Antwerpen in première gaat en waarvan we ook samen podcasts maakten (luister aflevering 1 met komiek Jeroen Leenders). In de show blikt de acteur terug op zijn vaderschap, op de terugweg van Praag, waar hij net zijn jongste zoon heeft afgezet voor diens studies. Zelf had Johan Terryn een weinig betrokken vader en hij had zichzelf gezworen het anders te doen. Maar door zijn scheiding zag hij zijn kinderen uiteindelijk maar om de week. 900 km introspectie en goede raad over hoe echt aanwezig te zijn in een wereld vol afleiding. Noem het stand-up psychologie, nu eens grappig, dan weer ontroerend en hartverwarmend.