Deze week starten we met een aantal bijdragen over de kerkenbeleidsplannen (zie hiernaast). Alle Vlaamse gemeenten moesten vorig jaar zo’n plan met daarin een toekomstvisie voor hun parochiekerken goedkeuren. Een vijfde van de Vlaamse parochiekerken kreeg de afgelopen jaren al een andere invulling. Bij 6 op de 10 kerken wordt een her- of nevenbestemming overwogen. De keuzes verschillen van regio tot regio.
Het onderwerp was een van de moeilijkste die ik in mijn carrière als kerkelijk journalist aanpakte. Op heel wat plaatsen hebben parochianen het gevoel dat er over hun hoofden heen is beslist. De schitterende plannen verhullen verdriet, wrok, onbegrip … Tegelijkertijd zijn er gemeenschappen die een zucht van verlichting slaken bij het aangekondigde einde. Mooie voorbeelden verhullen immers de verschraling van het kerkelijke leven in landelijk Vlaanderen. In bepaalde regio’s wordt nog maar 10 procent van de borelingen gedoopt (landelijk: 25 procent) en woont minder dan een half procent (landelijk: 1,5 procent) een zondagsmis bij. ’We zijn ons ervan bewust dat de tijden veranderd zijn en we ons vandaag moeten voorbereiden op de toekomst’, lazen we in een van de gepubliceerde kerkenbeleidsplannen. Maar over welke toekomst heeft men het? Een landschap zonder (levende) kerkgemeenschappen? Eén eucharistie-viering voor 60.000 inwoners?
God is helemaal niet vertrokken uit Vlaanderen, Hij is van adres en gestalte veranderd.
Maar toch, er wonen in het weekend nog steeds meer mensen een zondagsdienst bij dan een wedstrijd in de Jupiler Pro League. En ja, er zijn nog steeds kerken die veel volk trekken, bijvoorbeeld bij migrantengemeenschappen. Herbestemmingen naar een andere confessie blijken de best gelukte, zoals we zullen aantonen.
Het perspectief is veranderd: stond de Kerk vroeger sterker op het platteland dan in de steden, dan is dat nu omgedraaid. God is helemaal niet vertrokken uit Vlaanderen, Hij is van adres en gestalte veranderd. Mensen blijken gehecht aan hun kerken, ook al komen ze er zelden of nooit. Kerkgebouwen blijven ook ‘functioneren’ los van de eredienst. Onlangs woonde ik een volledig uitverkocht concert van oude muziek bij in een schitterend gerestaureerde barokke kerk die het statuut van her- en nevenbestemming kreeg. Mensen betaalden 50 euro om er twee uur lang naar een Latijnse mis uit 1600 te luisteren. Ook her- of nevenbestemd blijven kerkgebouwen een toegang tot de hemel.
