Steun binnen én buiten de muren: ex-gedetineerde getuigt over de kracht van gevangenispastoraal

Kerkgemeenschap opbouwen is slechts mogelijk dankzij de inzet en betrokkenheid van vele mensen, vrijgestelden en vrijwilligers. Het Fonds Kerkopbouw van het bisdom Gent stimuleert hun engagement op verschillende manieren. Dit jaar stelt de campagne volgende projecten voor: vorming begeleiders van Gesprek in de Geest, herwerking van de vormseltocht en pastoraal in de gevangenissen. Over die laatste gaat Jan Michels in gesprek met ex-gedetineerde Glenn. 

Toen de 35-jarige Glenn in 2023 achter de tralies belandde, eerst in Gent en later in Dendermonde, kwam hij terecht in een wereld van strakke regels. ‘Binnen wordt alles voor je beslist en is je wereld heel beperkt. Plotseling ben je bezig met overleven in plaats van leven. Het is opmerkelijk hoe vlug je je aanpast.’ 
Toch bleken net die duidelijkheid en de afzondering op cel Glenns redding te zijn. ‘Ik had geen nood aan contact met anderen. Het klinkt misschien raar, maar toen ik na twee jaar voor het eerst op uitgaansvergunning mocht, was ik zelfs opgelucht terug in de gevangenis te zijn. De buitenwereld was in korte tijd grondig veranderd. Niet enkel wordt alles duurder, ook de technologie evolueert razendsnel. De strikte routine binnen de muren biedt houvast en zekerheid.’

Innerlijk proces

In de gevangenis leerde Glenn de aalmoezeniers kennen. Zowel gedetineerden als personeel vinden bij hen een luisterend oor en vertrouwenspersoon. Glenn: ‘Wie bij Jan zijn hart lucht, weet met zekerheid dat niets in een rapport komt of later tegen je wordt gebruikt. Jan pint mensen niet vast op hun daden en velt geen oordeel. Hij spreekt met je als iemand die niet enkel een verleden heeft, maar ook een toekomst. Je voelt je echt gezien en dat maakt een groot verschil. Het gaat Jan ook niet om dogma’s of iemand tot geloof bekeren. Gelukkig maar, anders waren onze contacten niet lang blijven duren.’

Jan: ‘Achter de tralies zijn mensen bezig met een intens innerlijk proces, soms ook een diepe strijd. Dat je daarvan als aalmoezenier getuige mag zijn, maakt ons werk zo bijzonder. Ik zie gedetineerden vaak worstelen, verkrampen of vastlopen. Tegelijkertijd zie ik sommigen opleven, evolueren, nieuwe inzichten verwerven en opnieuw perspectief ervaren. Soms denk ik ‘die zie ik wellicht niet meer terug’. Of dat hoop ik dan toch.’

Aanspreken op talenten

Als aalmoezenier probeert Jan gedetineerden zoveel mogelijk aan te spreken op hun talenten. ‘Ik hoorde dat Glenn piano kon spelen en over logistieke ervaring beschikte. Om even weg te zijn van zijn cel liet ik hem een paar keer piano spelen in de kapel. Op een dag nodigde ik hem uit naar de viering. Enkele maanden later deed hij de hele decoropbouw voor de kerstviering. Na de voorbeden mogen de aanwezigen in elke viering een kaarsje aansteken voor wie ze in hun hart dragen. Het is wonderlijk te zien hoe die struise mannen hun kwetsbare kant laten zien.’

In de periode dat hij buiten de gevangenis aan het werk kon, leerde Glenn zijn vriendin kennen. ’De liefde gaf me een nieuw doel, maar maakte de detentie niet eenvoudiger. Vooral niet toen mijn vriendin zwanger bleek. Het waren lastige maanden, ook voor haar. Elke dag zocht ze me op. Ik bewonder haar vechtlust. Ook ik wou niet opgeven, vooral niet toen ik wist dat ik vader zou worden.’

Al die tijd volgden Jan en zijn collega-aalmoezenier Siska het koppel van dichtbij. Ook toen Glenns vriendin beviel, maakte hun nabijheid een groot verschil. Het was voor ieder een unieke ervaring. Glenn: ‘Jan bleef bij mij in de gevangenis, terwijl Siska mijn vriendin bij de bevalling ondersteunde. Ik weet niet of we het zonder hen gekund hadden.’

In juni 2026 werd hun zoontje gedoopt in Wetteren. Vandaag zet het prille gezin stappen om zich verder te integreren. Via de aalmoezeniers werd ook de lokale kerkgemeenschap ingeschakeld. Jan: ‘Soms blijft er contact met iemand die vrijkomt. Kerkopbouw speelt zich binnen en buiten de muren af. We hopen dat ons werk ondersteund blijft.’

Info: www.kerkopbouw.be