Séan P. O’Malley, de architect van nultolerantie voor kindermisbruik in de Kerk [portret]

O'Malley had al op z'n 75ste zijn ontslag aangeboden, zoals gebruikelijk, maar de paus vroeg hem langer te blijven. Nu werd zijn ontslag toch aanvaard

Erik De Smet

O'Malley met paus Franciscus in 2019. © KNA

Paus Franciscus aanvaardde vandaag het ontslag van de Amerikaanse kardinaal Seán P. O'Malley (80) als aartsbisschop van Boston, en benoemde Richard G. Henning, bisschop van Providence (Rhode Island), tot nieuwe aartsbisschop van Boston. Daarmee komt een einde aan de carrière van een van de invloedrijkste kardinalen van het pontificaat van paus Franciscus en van een van de spilfiguren in de strijd tegen seksueel misbruik in de Kerk. Seán (Patrick) O'Malley werd op 29 juni ll. 80 jaar en bleef dus op post tot na de gebruikelijke leeftijd waarop bisschoppen en curiefunctionarissen met pensioen gaan.

Daadkrachtige aanpak

O'Malley trad in bij de kapucijnen, studeerde theologie in Washington, maar ook Spaans en Portugees. Als priester werkte hij vooral bij Spaans- en Portugeestalige migrantengemeenschappen. Johannes Paulus II benoemde hem vanaf 1984 achtereenvolgens in diverse Amerikaanse bisdommen, waar hij werd geconfronteerd met ernstige gevallen van seksueel misbruik. Precies om zijn daadkrachtige aanpak op dit domein volgde hij in 2003 in Boston kardinaal Bernard Law op, die moest aftreden als gevolg van beschuldigingen van doofpotaffaires, die in de Verenigde Staten explodeerden na een enorme onthulling door de krant The Boston Globe. Het schandaal was een historisch keerpunt en leidde ertoe dat Amerikaanse bisdommen een ingrijpende hervorming van hun beleid doorvoerden. O’Malley wordt algemeen gezien als de architect van een nultolerantie voor kindermisbruik in de Kerk.

Paus Benedictus XVI verhief O'Malley tot de rang van kardinaal-priester in 2006. Detail: O’Malley was toen de eerste kardinaal met een persoonlijke blog. Vanaf Kerstmis 2006 begon hij ook regelmatig podcasts aan te bieden.

O’Malley was de eerste kardinaal met een persoonlijke blog. Al in 2006 begon hij podcasts aan te bieden.

O'Malley nam deel aan het conclaaf van 2013 waarin paus Franciscus werd gekozen, — hij gold toen overigens zelf als een van de kanshebbers. Franciscus benoemde O’Malley een maand na zijn verkiezing tot lid van een groep van acht kardinalen die hem met raad bijstaan. De Amerikaanse kapucijn, die vloeiend Spaans spreekt, werd een van de belangrijkste steunpilaren van de Argentijnse paus.

Pauselijke commissie

Op 5 december 2013 kondigde O'Malley de oprichting aan van de Pauselijke Commissie voor de Bescherming van Minderjarigen, die tot doel heeft in de Kerk seksueel misbruik te voorkomen en slachtoffers te helpen. De hoge Amerikaanse geestelijke werd een van de eerste leden, waardoor hij zich moest bezighouden met diverse spraakmakende zaken, waaronder de schandalen in 2018 rond de Amerikaanse kardinaal Theodore McCarrick, die zijn priesterschap werd ontnomen, en de lopende zaak van de Sloveense pater Marko Rupnik.

Tegelijk bleef O’Malley als aartsbisschop van Boston (met vijf hulpbisschoppen!) een van de zwaargewichten van de katholieke Kerk in de Verenigde Staten, waar hij vooral als een figuur van het midden was gekend. Zowel als aartsbisschop als in zijn Vaticaanse functies bleef hij op post tot na zijn tachtigste verjaardag. Dat wordt gezien als een groot vertrouwen vanwege de paus. Bij een conclaaf (pausverkiezing) is O’Malley evenwel niet meer stemgerechtigd.