Ook in België blijft het ecologische engagement van de Kerk soms eerder symbolisch © Envato
10 jaar Laudato si' – wereld en Kerk moeten ecologische bocht nog maken
18/06/2025 - 15:02
Tien jaar geleden, op 18 juni 2015, publiceerde paus Franciscus zijn ecologische encycliek Laudato si’ die wereldwijd weerklank vond. Voor het eerst gaf een paus een allesomvattende visie op de ecologische crisis als morele, sociale en spirituele uitdaging.
Toch blijft het antwoord op zijn oproep tot een ecologische bekering vandaag, tien jaar later, angstwekkend lauw. De wereld – en de Kerk – hebben de ecologische bocht nog altijd niet genomen.
Vijf kernpunten die tonen hoe visionair de encycliek was – en hoe traag onze reactie gebleven is.
1. Eerste ecologische encycliek
Hoewel ook eerdere pausen al schreven over de zorg voor natuur en schepping – zoals Benedictus XVI – is Laudato si' de eerste pauselijke tekst die zich uitsluitend op het milieu richt. Dat was nieuw voor de Kerk, die zich traditioneel meer richtte op morele, sociale en religieuze kwesties.
2. Ecologie is ook een sociale en spirituele zaak
Bijzonder aan Laudato si' is dat paus Franciscus de ecologische crisis op een nieuwe manier kadert: milieu en klimaat zijn geen louter wetenschappelijke of technische kwesties, ze vormen een wereldwijd sociaal, economisch, moreel en spiritueel probleem.
Zijn gedurfde centrale stelling is dat de roep van de aarde onlosmakelijk verbonden is met de roep van de armen. 'Integrale ecologie' is het centrale concept, geïnspireerd door de milieutheologie van de orthodoxe patriarch Bartholomeüs I.
3. Beroep op wetenschappelijke consensus
Terwijl encyclieken over het algemeen gebaseerd zijn op de Schrift, de theologische traditie en het eerdere leergezag, verwijst Laudato si' opvallend veel naar hedendaagse wetenschappelijke studies en statistieken.
Voor de redactie van de encycliek had het Vaticaan een groep van internationale wetenschappelijke adviseurs samengesteld die maandenlang werden geraadpleegd.
4. Impact op klimaatonderhandelingen
Laudato si' verscheen in juni 2015, een half jaar voor de internationale klimaatconferentie COP21 in Parijs. Die zou leiden tot het befaamde Akkoord van Parijs, waarbij landen zich verbinden om via nationale klimaatplannen de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C. Volgens diplomaten heeft het morele gezag van de paus en zijn encycliek bijgedragen tot het akkoord.
Ook op de klimaatconferentie COP28 in 2023 had paus Franciscus een directe invloed door zijn apostolische exhortatie Laudate Deum en door een persoonlijke boodschap.
Lees ook
5. Ecologische bekering moet nog beginnen
Acht jaar na de publicatie van Laudato si', in 2023, stelde paus Franciscus in Laudate Deum vast 'dat wij niet genoeg reageren'. De ecologische bekering waartoe hij in 2015 opriep, moet met andere woorden nog grotendeels beginnen. In veel landen lijkt de tendens zelfs eerder de omgekeerde richting uit te gaan, met versoepelde milieunormen en versnelde uitstoot.
Dat geldt voor de wereld, maar niet minder voor de Kerk. Zo stelt National Catholic Reporter vast dat de Amerikaanse bisschoppenconferentie Laudato si' de afgelopen 10 jaar grotendeels genegeerd heeft. Ook in België blijft het ecologische engagement van de Kerk soms eerder symbolisch – ondanks initiatieven als Ecokerk.
