Emmanuelbeweging in crisis

De Emmanuelgemeenschap werd geboren uit de charismatische vernieuwing. Ze begon in 1972 als een gebedsgemeenschap in Parijs en groeide snel in Frankrijk en de rest van de wereld. In 1992 werd de Emmanuelgemeenschap erkend door de Heilige Stoel. Als publieke vereniging van gelovigen brengt ze priesters, godgewijden, gezinnen en alleenstaanden samen die getuigen van het kerkbeeld van het Tweede Vaticaans Concilie. Vandaag is de gemeenschap aanwezig in 60 landen. De gemeenschap bereikt honderdduizenden mensen via apostolische activiteiten, onder meer in de zomer in Paray-le-Monial, en telt 12.000 leden, 225 godgewijde mannen en vrouwen, 275 priesters en ongeveer 100 seminaristen die tot een eigen structuur behoren, los van de bisdommen. Tien bisschoppen zijn lid van de gemeenschap.  

Gezinnen in zending 

De Emmanuelgemeenschap lanceerde tal van missies. Laatst maakte de beweging een project in Frankrijk bekend om ‘gezinnen in zending’ te sturen naar parochies in moeilijkheden, vooral op het platteland. Heel centraal staat het engagement van leken, die ook de beweging aansturen.  

Wat liep er dan mis? 

Vanaf 2022 werden er klachten ingediend over seksueel misbruik en misbruik van vertrouwen, zowel bij het gerecht als bij de kerkelijke overheden. Er was ook de zaak van Dominique Rey, bisschop van Toulon-Fréjus, en voordien een van de leidende priesterfiguren van Emmanuel. Hij installeerde een enorme evangeliserende dynamiek en realiseerde er een van de hoogste aantallen priesterwijdingen in Frankrijk, omdat hij allerlei bewegingen binnenhaalde. Hij stootte op verzet en Rome greep uiteindelijk in. Rey erkende dat hij gemeenschappen en roepingen verwelkomde, ‘waarvan een deel mislukkingen waren vanwege een gebrek aan onderscheidingsvermogen’.

Michel-Bernard de Vregille, 64, bioloog en vader van zes kinderen, leidde sinds 2018 als algemeen moderator de beweging. In maart stuurde hij de leden een brief waarin hij kond deed van de crisis in de beweging. Vorig jaar deed de beweging een beroep op kardinaal Jean-Marc Aveline, aartsbisschop van Marseille en kerkelijk assistent, om oplossingen te vinden. Vergaderingen volgden, ook met kardinaal Kevin Farrell van het Romeinse dicasterie. Op 25 februari liet Rome weten dat op basis van de vaststellingen een apostolische visitatie zou volgen. Dat is te vergelijken met een audit door neutrale buitenstaanders die een rapport met aanbevelingen voor de paus opstellen. Het doel, meldde De Vregille, was een aanpassing van de statuten van de beweging. De enorme aanhang en de internationalisering brengen immers uitdagingen met zich mee. Na 50 jaar diende zich ook een generatiewissel aan.

Op 12 juli bood Michel-Bernard de Vregille zijn ontslag aan bij kardinaal Farrell, die het op 31 juli aanvaardde. Er volgt een periode van transitie, men moet een nieuwe moderator kiezen, die door Rome moet worden goedgekeurd. 

Vorige week schreef de moderator de leden een afscheidsbrief waarin hij ook gewag maakte van misbruik en de blindheid van de groep voor het lijden van slachtoffers. Hij wees evenwel ook op het succes van de beweging in parochies. ‘Als er daden, beslissingen, houdingen jullie gekwetst hebben, dan vraag ik vergiffenis.’