Paus Leo XIV tot nieuwe bisschoppen: ‘Draag iedereen in je hart’

Aan het eind van hun zevendaagse cursus sprak paus Leo XIV de nieuwe bisschoppen toe. Hij benadrukte daarin sterk de communio: een bisschop is volgens hem geroepen om niet alleen zijn eigen bisdom te dienen, maar om de hele Kerk in zijn hart te dragen.

Daarmee sloot de paus aan bij een thema dat als een rode draad doorheen de vormingsdagen liep: de bisschop is geen solospeler. Zijn dienst vraagt om relaties, samenwerking en een voortdurende gerichtheid op de universele Kerk.

Herders die mensen samenbrengen

Leo XIV wees de nieuwe bisschoppen erop dat de herderlijke verantwoordelijkheid uiteindelijk niet draait om activiteiten of structuren, maar om mensen. De bisschop moet een hart ontwikkelen dat ruimte heeft voor de concrete mensen die aan zijn zorg zijn toevertrouwd. 

De paus riep de nieuwe bisschoppen op om zich te spiegelen aan ‘het hart van Jezus, de Goede Herder’: een hart dat volledig op de Vader gericht is en zich volledig geeft aan hun broeders en zusters. ‘Een bisschop is iemand die elke dag leert om zijn mensen steeds dieper lief te hebben: hun vreugde en verdriet te kennen, hun dromen te delen en zich te verheugen wanneer hij ziet hoe gemeenschappen groeien’, zei hij.

Dat sluit aan bij het betoog van kardinaal Lazzaro You Heung Sik, prefect van het Dicasterie voor de Clerus. Hij verwees naar zijn eigen ervaring als jonge bisschop in Zuid-Korea en noemde drie prioriteiten die hem sindsdien zijn blijven leiden: zijn in plaats van doen, relaties aangaan en de ogen gericht houden op Christus.

Zonder die evangelische basis dreigt zelfs een mooi programma voor een synodale en missionaire Kerk te blijven steken in wat hij omschreef als ‘blah blah’: woorden, programma’s en activiteiten die het hart van mensen en het leven van gemeenschappen niet veranderen.

Synodaliteit begint bij relaties

Doorheen de gehele cursus werd beklemtoond dat synodaliteit nooit een organisatorische techniek kan zijn. Synodaliteit begint bij hele concrete relaties. 

Kardinaal You Heung Sik verwees naar de vorming van priesters als een oefenplaats voor het samenleven en samenwerken in de Kerk. Kandidaten voor het priesterschap moeten leren samenwerken met iedereen in de Kerk, leren onderscheiden en zich ontwikkelen tot missionaire leerlingen. Daarbij werd ook gewezen op de betekenisvolle aanwezigheid van vrouwen in de vorming.

Van ‘zaden’ naar ‘schoven’

Bijzonder inspirerend was ook de bijdrage van aartsbisschop Fortunatus Nwachukwu van het Dicasterie voor Evangelisatie. Hij introduceerde het beeld van ‘de Kerk van de schoven’. Dat beeld is ontleend aan Psalm 126: de zaaier die onder tranen vertrekt en later met vreugde terugkeert met zijn schoven.

Volgens Nwachukwu kan dit beeld de ontwikkeling van de jonge Kerken beschrijven. Missionarissen uit vooral het Westen trokken naar gebieden waar het Evangelie nog niet verkondigd was. Zij lieten hun vertrouwde omgeving achter en sommigen stierven zelfs kort na hun aankomst. Zij brachten het ‘zaad’ van het Evangelie mee.

Nu ziet Nwachukwu een nieuwe fase aanbreken. De Kerken die uit dat missionaire werk zijn voortgekomen, dragen zelf steeds meer bij aan het leven en de zending van de universele Kerk. ‘De schoven’ worden als het ware naar huis gebracht.

Het beeld keert de klassieke verhouding tussen ‘zendende’ en ‘ontvangende’ Kerken gedeeltelijk om. De jonge Kerken zijn niet langer uitsluitend ontvangers van missionaire hulp, maar hebben zelf gaven en ervaringen aan de universele Kerk aan te bieden. Het Dicasterie wil daarom een kader ontwikkelen om die ‘schoven’ welkom te heten in de universele Kerk en ook in de westerse lokale Kerken.

Helaas moest kardinaal Luis Antonio Tagle, een van de prominente figuren van het Dicasterie voor Evangelisatie, de cursus voortijdig verlaten. Hij keerde terug naar de Filipijnen vanwege het recente overlijden van zijn vader.

Bronnen: Vatican News, Agenzia Fides