‘Zuster Leeuwerik heeft een kapje als wij’ – Franciscus’ favoriet verkozen tot Vogel van het jaar

'Zuster Leeuwerik heeft een kapje als wij, religieuzen’, vertelt Franciscus van Assisi in herinneringen die zijn minderbroeders opschreven rond het jaar 1310. ‘Ze is een nederige vogel die graag op de weg wat voedsel zoekt en, als ze het in dierenmest vindt, zich niet geneert om het eruit te pikken.’ Het bruine verendek van de leeuwerik inspireerde de heilige voor het eenvoudige habijt van zijn orde in de kleur van de aarde.

Maar het was vooral de zang van de leeuwerik die Franciscus bekoorde. Hij beschouwde die als een lofzang van hoog in de hemel.

En de liefde was wederzijds. Eeuwenoude bronverhalen vertellen dat een zwerm leeuweriken rond Franciscus' hut cirkelde toen hij op sterven lag. Tau-Franciscaanse spiritualiteit brengt deze verhalen in herinnering naar aanleiding van de campagne van Vogelbescherming Vlaanderen om een aantal akkervogels terug op de kaart te zetten. ‘Het zou mooi zijn om de leeuwerik te zien winnen in dit jubeljaar voor de franciscaanse familie’, zei stafmedewerker Stijn Demaré bij de start van de wedstrijd aan Otheo.

Veldleeuwerik gewonnen

De leeuwerik is een bekende gast in onze contreien, maar hij heeft het net als andere akkervogels lastig door de intensieve landbouw, die zijn habitat bedreigt. De wedstrijd van Vogelbescherming Vlaanderen zette de noden van de veldleeuwerik op de kaart, samen met die van de patrijs, torenvalk, scholekster en boerenzwaluw. Het publiek mocht kiezen welke van deze vogels het gezicht zou worden van campagnes, projecten en acties van de vogelbescherming in 2026, die op hun beurt moeten bijdragen aan een groot Natuurherstelplan.

De veldleeuwerik haalde 27 procent van de stemmen, de patrijs 26 procent en de boerenzwaluw 25 procent. 'Generaties lang was de veldleeuwerik het symbool van het Vlaamse boerenlandschap en voor velen is zijn sprankelende, jubelende gezang pure nostalgie', zegt Julie Van Houtryve van Vogelbescherming Vlaanderen. 'Op zonnige dagen in het voorjaar stijgt het mannetje op voor een spectaculaire zangvlucht. Tierelierend vliegt hij tot wel 100 meter hoog, tot hij nog slechts een stipje aan de hemel is. Minutenlang blijft hij daar uitbundig en gevarieerd zingend hangen, om uiteindelijk, nog steeds zingend, weer naar de grond terug te keren.'

Sinds de jaren 60 is de leeuwerikenpopulatie met 95% verminderd. De aandacht voor Franciscus' lieveling komt dus niets te vroeg. Al werd de winst ook aan onze andere akkervogels gegund, die we allemaal hopen terug te zien in het landschap.

• Ontdek alle verhalen en activiteiten rond Franciscus en de leeuwerik op de website van TAU - Franciscaanse spiritualiteit.

Wil je weten hoe de veldleeuwerik klinkt? Luister naar zijn ‘lofzang’ in het filmpje.