Nieuwe chaldeeuws patriarch heet Amel Paulus III Nona

Deze zondagmorgen werd bekend dat aartsbisschop Amel Shamon Nona (of ook soms uitgesproken als Émile Shimoun Nona) van de aartseparchie Sint-Thomas de Apostel in Sydney door de chaldeeuws-katholieke synode werd verkozen tot opvolger van Louis Raphaël I Sako als patriarch-aartsbisschop van Bagdad. Eenmaal paus Leo XIV deze keuze goedkeurt – wat waarschijnlijk niet zal gebeuren alvorens de Heilige Vader terugkeert uit pastorale rondréis door Afrika – wordt de 59-jarige prelaat onder de naam Amel Paulus III Nona de nieuwe patriarch van de chaldeeuws-katholieke Kerk

Oost-syriaakse traditie

Deze chaldeeuw-katholieke Kerk scheurde zich in de late zestiende eeuw af van de Assyrische Kerk van het Oosten om onder de paraplu van Rome te schuilen. Zij deelt met haar moederkerk(en) de oost-syriaakse ritus en taal en vele tradities, maar zij is met ruim 600.000 gelovigen groter dan de  Assyrische Kerk van het Oosten en een latere afsplitsing daarvan – de Aloude Kerk van het Oosten – samen. De patriarchale zetel van de chaldeeërs was vacant sinds kardinaal Sako ruim een maand geleden plots ontslag nam.

Alkosh

De nieuwe patriarch werd geboren in Alkosh in de vlakte van Ninive, een stadje dat al sinds mensenheugenis assyrisch-christelijk is. In de buurt van Alkosh ligt het zevende-eeuwse klooster van Rabban Hormidz, waarvan abt Shimoun Yohannan Sulaqa destijds naar Rome trok om er als eerste patriarch van de chaldeeuws-katholieke Kerk te worden aangesteld. Na in 1991 in Bagdad priester gewijd te zijn en na enkele jaren pastoraal actief geweest te zijn in zijn geboortestad, trok Nona naar de Lateraanse universiteit in Rome waar hij in 2000 een doctoraat in de theologie behaalde.

Mosoel

Eenmaal terug in Irak werd Nona professor aan het Babel-instituut in Bagdad, later vicaris-generaal in Alkosh. In 2009 verkoos de synode hem tot aartsbisschop van Mosoel en begin 2010 werd hij gewijd, met 42 jaar op dat ogenblijk ’s werelds jongste aartsbisschop. In 2003, voor oorlog in de Irak van de Amerikanen en Britten, waren er in Mosoel nog 100.000 christenen (waarvan 35.000 chaldeeërs), voor de inval van de zogenaamde Islamitische Staat in 2014 nog ongeveer 2.000 christelijke gezinnen, maar nadat Abu Bakr Al-Baghdadi er het kalifaat had uitgeroepen, was er geen enkele meer.

Islam

Nona reageerde vanuit ballingschap bijzonder scherp. In interviews waarschuwde hij het Westen: ‘Jullie denken dat alle mensen gelijk zijn, maar dat klopt niet: volgens de islam zijn niet alle mensen gelijk!’ Het was omdat de nieuwe patriarch, Louis Raphaël I Sako, dergelijke scherpe taal in volle crisis kon missen als kiespijn, dat hij Nona in januari 2025 de bisschoppelijke zorg voor de chaldeeërs in Australië en Nieuw-Zeeland toevertrouwde. Vele jongere chaldeeuwse vluchtelingen waren daarheen getrokken, met hun kroostrijke gezinnen zijn zij intussen met bijna meer dan 80.000.

Consensusfiguur

Sinds Nona aan de andere kant van de wereld verblijft, heeft hij zich zelden openlijk uitgesproken over wat in zijn moederland gebeurde. Na de verdrijving van IS uit Mosoel en de vlakte van Ninive; bij alle oproepen van patriarch Sako voor een inclusief Iraaks burgerschap; tijdens de conflicten van Sako met de autoriteiten in Bagdad; in verband met de toenaderingspogingen van zijn patriarch met de Assyrische Kerk van het Oosten: telkens weer heeft Nona gezwegen. Bovendien is hij in Sidney een uitstekend bestuurder gebleken. Dit verklaart waarom de synode hem de geschikte consensusfiguur vindt.