‘De kunst van het luisteren’ — dit schrijven ‘De 12’ deze week

De 12’ vormen samen het lezerspanel van Kerk & Leven. In een beurtrol verzorgen ze elke week vier kleine rubrieken: een column, het antwoord op drie doordenkers, een foto die ze onlangs op Otheo zagen en die hen inspireerde en een citaat dat hen dierbaar is.

De kunst van het luisteren — column Mats De Cubber

Luisteren. Het is misschien wel de meest abstracte vorm van kunst. Maar is het eigenlijk wel kunst? Grote kunstcritici zeggen wellicht van niet, maar gelukkig ben ik allesbehalve een grote kunstcriticus, dus ga ik gewoon verder.

Stel je voor dat je een mooie zomerdag wilt uitdrukken. Geen probleem: neem een blad en teken een landschap met een stralende zon en prachtige bloemen. Zie hier, de nieuwste interpretatie van een zomerdag. Doe nu hetzelfde, maar beschrijf het in woorden. Ook hier kan een kunstenaar er al dan niet voor kiezen om recht voor de raap een zomerdag (letterlijk) te beschrijven. De laatste uitdaging is de moeilijkste: hoe zet je een zomergevoel om in klanken? Hoe maak je je toehoorders met een reeks noten duidelijk dat je een zonnig landschap met bloemen voor je ziet?

Inderdaad! Het is onmogelijk. Je kunt een gevoel niet laten horen. Je kunt alleen proberen er alles aan te doen zodat een publiek het voelt. Maar hoe voel je iets dat niet eens tastbaar is? Door te luisteren. En dan bedoel ik luisteren in de actiefste zin van het woord: je volledige aandacht richten op het geluid. Geen vragen stellen, maar toelaten dat er iets verteld wordt. Men vraagt mij soms waarom ik kies voor jazzgitaar. Mijn antwoord: ‘Ze praat tegen mij.’ Uitleggen wat er gezegd wordt, kan ik niet. Wat ik hoor, hoor ik – en misschien ik alleen. Dát is de kunst van het luisteren: erkennen en herkennen dat er iets verteld wordt. Als muzikant heb je geen controle over wat het publiek hoort in jouw muziek, maar als je als mens gehoord wordt, is dat het grootste compliment dat je kunt krijgen. Lees: met luisteren kun je nooit iets fout doen.

Doordenkers: Dirk Aerts beantwoordt 3 vragen

Wat kunnen kinderen ons leren?

Ik leerde met kinderen omgaan als ‘leider’ in de KSA, met vallen en opstaan. Wat ik al vlug ervaarde, is dat je als opvoeder, mits de nodige eerlijkheid, altijd opnieuw kunt beginnen. Kinderen zijn spontaan loyaal en tegelijk zonder rancune. Als opvoeder of als ouder mogen we fouten maken. We hoeven niet alles meteen perfect te doen. We kunnen meegroeien in onze rol, samen met onze kinderen. 

Waaruit put je hoop?

Ik ben zeker niet de enige die zich zorgen maakt over waar het met onze wereld naartoe gaat. En dan heb ik het vooral over regio’s waar bevolkingsgroepen op meedogenloos onderdrukt worden. Hoe kunnen dergelijke systemen, die gedreven worden door blinde ideologie, door brutale geldzucht of door beide, doorbroken worden? Elke keer als ik zie hoe vrouwen in Oost-Congo, Afghanistan of Iran het voortouw nemen, put ik daar hoop uit. Het onrecht waartegen zij het moedig durven opnemen, is honderden keren groter dan wat wij in onze samenleving als onrecht ervaren.

Welke historische figuur wordt onderschat?

Francesco Forgione, Pater Pio, werd in 2002 heilig verklaard. De kapucijn, overigens niet geheel onomstreden, geniet met name in Italië een enorme populariteit. Van onderschatting is dus in zijn geval zeker geen sprake. Maar toch is er een aspect dat ik hem geweldig benijd, namelijk zijn gave van bilocatie. Er zijn talloze getuigenissen van mensen die hem zouden hebben gezien terwijl hij op hetzelfde moment in zijn klooster in San Giovanni Rotondo verbleef. Wat een geweldig voordeel zou het zijn om twee taken tegelijk uit te voeren op twee verschillende plaatsen! Dat is nog iets anders dan multitasken!

Romy Kersten kiest een foto die haar bijbleef

Toen ik de afgelopen weken alle foto’s voorbij zag komen, was ik stiekem een beetje jaloers. Eind maart vond de marathon van Rome plaats en als katholieke loopliefhebber is dit dé plek om een marathon te lopen. Het lijkt mij geweldig om in de Eeuwige Stad, vol prachtige kerken, zo’n prestatie te kunnen leveren. Ook veel religieuzen deden mee; ik zag verschillende filmpjes van seminaristen die meeliepen, maar ik las ook over de 64-jarige kardinaal Vesco. De aartsbisschop loopt samen met Khalid, zijn Algerijnse vriend die aan kanker lijdt. Hand in hand lopen ze de marathon in maar liefst 3,5 uur uit. Dit soort getuigenissen zijn voor mij een enorm voorbeeld en laten mij zien dat je echt alles aankunt wanneer je gelooft. Dat je nooit alleen hoeft te lopen en je al jouw talenten kunt inzetten voor het goede. Het geeft mij motivatie om verder te trainen voor mijn aankomende halve marathon in Leuven. Wie weet loop ik over een jaar zelf in Rome!

Alexander Vandaele over dit citaat

Tijdens een uitvaart citeerde nicht Els haar overleden tante Arlette: ‘Je bent niet van chocolade om je te laten breken zodat anderen weten hoe je smaakt.’ Die uitspraak bleef hangen. Ze raakt aan iets fundamenteels: je hoeft jezelf niet stukje bij beetje prijs te geven zodat anderen jou kunnen beoordelen. Je bent geen product dat getest moet worden. En toch is dat vandaag vaak de realiteit. Mensen passen zich aan verwachtingen aan, tonen selectief stukjes van zichzelf en geven steeds iets meer prijs om erkenning te krijgen. Ze worden voortdurend beoordeeld en getest, met uitputting tot gevolg. Maar een mens is geen consumptieartikel. Ieder mens is uniek en waardevol, en hoeft zich niet te ‘fragmenteren’ om geaccepteerd te worden. Je waardigheid hangt niet af van hoe anderen je ‘proeven’. Het bijbels mensbeeld sluit daarbij aan. Gelukkig!