De Eenzame Uitvaart wint Damiaanprijs 2026

In aanwezigheid van Steven Wielandts, vicaris-generaal van het aartsbisdom Mechelen-Brussel, maakte pater Juan Carlos Tinjaca, delegatie-overste van de Vlaamse paters van de Heilige Harten, vanmiddag in de Sint-Antoniuskapel in Leuven de winnaar van de Damiaanprijs 2026 bekend. Pater Damiaan indachtig werd dat De Eenzame Uitvaart.

Met De Eenzame Uitvaart zet het Antwerpse Vonk en Zonen poëzie in voor wie in de samenleving vaak over het hoofd wordt gezien. De Eenzame Uitvaart geeft een poëtisch laatste saluut aan mensen die meestal buiten de boot vielen tijdens hun leven en zonder aanwezigheid van naasten worden begraven. Wat rest is enkel nog het kleine ritueel: de urn of de kist, de bloemen en het gedicht. De Eenzame Uitvaart zorgt voor een gelegenheidsgedicht speciaal voor de overledene die de dichter voordraagt op de uitvaart. 

‘Omdat niemand zomaar mag sterven, zonder dat iemand naar hen omkijkt’, vertelt Lotte Lola Vermeer, nationaal coördinator van De Eenzame Uitvaart. ‘Met de verkregen informatie, die soms zeer summier is, proberen dichters onderzoek te doen naar het leven dat de overledene leidde. Hij of zij schrijft vervolgens een persoonlijk gedicht waarmee de overledene ten grave wordt gedragen.’

Aandacht voor vergeten mensen

De jury van de Damiaanprijs is van oordeel dat De Eenzame Uitvaart op een bijzondere wijze aandacht heeft voor mensen, die tot in de dood vergeten worden, die niemand hadden om hen bij te staan of waar niemand om treurt.

‘Het doet sterk denken aan Damiaan, die de vergeten en uitgestoten melaatse mensen bijstond tot in hun laatste momenten’, vertelt pater Juan Carlos Tinjaca. ‘Damiaan schreef geen gedichten, maar probeerde voor de overledenen wel een doodskist te timmeren om ze waardig te begraven. Bij elke uitvaart probeerde hij andere mensen te betrekken en te zorgen dat niemand alleen begraven werd. In deze tijd en in een wereld van onverschilligheid en vervreemding leek ons dit initiatief een betekenisvol teken om elke mens in zijn waardigheid te erkennen, ook in dat grote moment van eenzaamheid: zonder medemensen alleen sterven en begraven worden.’

Lotte Lola Vermeer: ‘De prijs is een erg welkome erkenning voor het vaak verborgen werk dat we doen. Vorig jaar konden we zorg dragen voor 37 eenzame uitvaarten, maar helaas weten we dat er veel meer zijn geweest, die niet op onze radar zijn gekomen. Ons streven is dat er niemand in stilte, zonder laatste woorden, wordt begraven of uitgestrooid.

De Eenzame Uitvaart is intussen actief in Antwerpen, Leuven, Brugge, Beringen, Sint-Niklaas en Turnhout. ‘We willen ook graag uitbreiden naar andere gemeenten, zodat we daar ook aanwezig kunnen zijn bij uitvaarten waar niemand anders is’, zegt Lotte Lola Vermeer. ‘Zo kunnen we iemands leven markeren, een persoonlijk gedicht maken en een verslag schrijven waarin we proberen iemands levensloop te construeren. Op die manier kunnen we een blijvend klein memoriam voor iemand creëren.’