Wat is een pallium?
1. Wat is een pallium?
Een witte, wollen band met 6 zwarte kruisjes. Het wordt over de kazuifel heen om de schouders gedragen door de paus en aartsbisschoppen die ook metropoliet zijn (aan het hoofd staan van een kerkprovincie). Ze mogen dat pallium overigens enkel in hun eigen kerkprovincie dragen.
2. Waar staat het pallium voor?
Dit liturgisch ereteken staat symbool voor de bevoegdheid van de aartsbisschoppen, in verbondenheid met de Heilige Stoel.
3. Welke geschiedenis heeft dit ritueel?
Het pallium is een restant van een koormantel, die we al zien bij de oosterse kerken in de eerste eeuwen van het christendom. Vanaf de 4de eeuw droegen de pausen zo’n witte mantel, die ze ook uitreikten aan priesters. In de middeleeuwen wordt het voor paus Innocentius III een middel om zelfverklaarde aartsbisschoppen een halt toe te roepen. In die tijd stond het pallium dan ook vooral voor het gezag van Rome.
Paus Paulus VI besliste in 1978 om het pallium alleen nog aan aartsbisschoppen op te leggen. Paus Johannes-Paulus II koos er een vaste datum voor: de feestdag van de Heilige Apostelen Petrus en Paulus op 29 juni. Sindsdien wordt het pallium jaarlijks in een plechtige viering in de Sint-Pietersbasiliek opgelegd aan de nieuwe aartsbisschoppen.
4. Welke hervorming voerde paus Franciscus door met betrekking tot het pallium?
Paus Franciscus besliste in 2015 het pallium niet meer publiekelijk over de schouders van de nieuwe aartsbisschoppen te leggen. Zij reizen nog wel naar Rome om te concelebreren met de paus en deel te nemen aan de zegening van de pallia.
Daarna overhandigt de paus het pallium tijdens een persoonlijke ontmoeting. Het wordt later in het eigen aartsbisdom om de schouders gelegd door de nuntius, in aanwezigheid van bisschoppen en gelovigen van de hele kerkprovincie.
5. Waarom deze hervorming?
De paus herstelt daarmee de oorspronkelijke betekenis van het pallium, dat symbool staat voor de bevoegdheid van de aartsbisschoppen en niet ooit verkeerdelijk begrepen voor de macht van de paus. Het past in het streven van paus Franciscus naar meer synodaliteit in de kerk, een proces dat al op gang kwam met het Tweede Vaticaans Concilie, maar dat nadien stagneerde.
6. Waar staan de symbolen op het pallium voor?
De witte wollen band wordt geweven uit de wol van lammeren. Het staat symbool voor de zending van de paus als herder, die geroepen is om het volk te dragen, maar tegelijk zelf een lam te worden zoals Christus. Het wit staat dan ook voor zuiverheid in de navolging van Christus. De kruisjes voor het offer dat daar onvermijdelijk mee gepaard gaat.
In het oude oosten was het gebruik dat koningen zichzelf herders van hun volk noemden. Dat was een beeld van hun macht, een cynisch beeld: de volkeren waren voor hen als schapen, waar de herder naar eigen goeddunken over kon beschikken. Terwijl de herder van alle mensen, de levende God, zelf lam geworden is, zich aan de zijde geschaard heeft van de lammeren, aan de zijde van hen die onder de voet gelopen en gedood worden. Juist zo toont Hij zich de ware herder: ‘Ik ben de goede herder... Ik geef mijn leven voor de schapen.’ Het is niet de macht die verlost, maar de liefde!
Hoe dikwijls hebben wij niet verlangd dat God zich sterker zou tonen. Dat Hij het kwaad zou neerslaan en een betere wereld scheppen! Paus Benedictus XVI
Alle ideologieën van de macht rechtvaardigen zich zo, rechtvaardigen de vernietiging van wat de vooruitgang en de bevrijding van de mensheid in de weg zou staan. Wij lijden door het geduld van God. En toch hebben wij allen zijn geduld nodig. De God die Lam geworden is, zegt ons dat de wereld gered wordt door de Gekruisigde en niet door degenen die aan het kruis slaan. De wereld wordt verlost door het geduld van God en wordt verwoest door het ongeduld van de mensen.
