Conflict Kerk-staat in Armenië escaleert
Vorige week werd Mkrtich Prosjan, primaat van het Armeens-apostolische bisdom Aragatsotn in het westen van Armenië, gearresteerd samen met een handvol van zijn medewerkers en priesters. Aartsbisschop Prosjan – een neef van katholikos Karekin II – wordt beschuldigd van het ‘belemmeren van de uitoefening van het kiesrecht door misbruik te maken van een officiële positie’. Het is intussen de derde Armeens-apostolische prelaat die achter de tralies zit, nadat de (inmiddels bevestigde) arrestatie van primaat Bagrat Galstanjan van Tavoesj en de veroordeling tot twee jaar cel van zijn confrater Mikael Adżapahjan van Sjirak, beide beschuldigd van het plannen van een staatsgreep.
Volgens de Armeense krant Zhoghovurd zou de regering van plan zijn op te roepen om de katholikos af te zetten maandag 27 oktober, op de 26ste verjaardag van zijn verkiezing.
Als klap op de vuurpijl hangt nu ook een strafklacht tegen de patriarch van Etsjmiadzin en katholikos van alle Armeniërs zelve, Karekin II, in de lucht. Eerste minister Nikol Pasinjan voert de druk op de Armeens-apostolische Kerk op. Volgens de Armeense krant Zhoghovurd zou de regering van plan zijn op te roepen om de katholikos volgende week af te zetten, op de 26ste verjaardag van zijn verkiezing, volgende maandag 27 oktober. Zo zou hij tegen de 26ste verjaardag van zijn intronisatie de week erop vervangen kunnen zijn. De regering van Pasinjan kan het immers niet hebben dat de Armeens-apostolische Kerk, samen met verschillende oppositiegroepen, de kwestie-Artsakh blijft aankaarten.
Kwestie-Artsakh
Artsakh is de traditionele naam van de enclave op Azerbeidzjaans grondgebied, waar sinds eind vorige eeuw verschillende oorlogen rond gevoerd werden. Eind september 2023 slaagde de Azerbeidzjaanse dictator Ilham Aliyev erin de meer dan honderdduizend Armeniërs van Artsakh – na negen maanden blokkade en nieuwe belegeringen – massaal op de vlucht te jagen. Zo kwam er een einde aan meer dan twee millennia Armeense aanwezigheid in de streek. Sinds die etnische zuivering wordt er in Artsakh geen Armeens meer gesproken en geen christelijke liturgie meer gevierd, want er zijn daar geen christenen meer. Maar het zogenaamde vredesakkoord dat op 8 september jongstleden in Washington werd gesloten, rept hier met geen woord over.
President Donald Trump maakte Pasinjan in Washington nog even wijs dat hij over de militaire en politieke leiders van Artsakh die in Bakoe gevangengehouden worden, met Aliyev zou praten. Daarover werd intussen niets meer vernomen. Net zomin als er in het Memorandum dat Aliyev, Pasinjan en Trump ondertekenden, iets gezegd wordt over het recht op terugkeer van de Artsakhis naar hun voorvaderlijke thuisland of over de bescherming van het Armeense culturele en religieuze erfgoed van Artsakh. Eerste minister Pasinjan is er trouwens op gebrand dat dit alles, in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van juni 2026 in Armenië, uit het debat gehouden wordt. Maar de kerkleiders weigeren zich daarbij neer te leggen… en betalen dat nu met hun vrijheid.