David Van Reybrouck samen met 50 andere beroemde schrijvers bij de paus

Paus Leo XIV ontving op woensdag 24 juni 2026 schrijvers van over de hele wereld in audiëntie, onder wie de Noorse (katholieke) Nobelprijswinnaar Jon Fosse, ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Vaticaanse uitgeverij, de uitgeverij van de Heilige Stoel. Er waren ook twee Belgen bij, zo blijkt achteraf: de Franstalige Eric-Emmanuel Schmitt en David Van Reybrouck.

De paus sprak over de gezamenlijke weg die de Kerk enerzijds en schrijvers anderzijds kunnen bewandelen. In de evangelische waarden staat empathie centraal: je in de ander verplaatsen, je bekommeren om de ander. En voor schrijvers is empathie ook essentieel, omdat ze de personages worden wiens verhalen ze vertellen, en ze de lezer aanmoedigen om ook die personages te worden. Empathie is een primaire kwaliteit die van een schrijver wordt verwacht. 

Het tweede punt dat de paus aanhaalde, was het menselijke mozaïek. 'Schrijven is een daad van waarheid,' zei paus Leo in zijn openingsrede, en hij herinnerde de aanwezigen eraan dat 'waarheid geen territorium is om te verdedigen, maar een goed om te delen'. Die zin kwam uit zijn recente encycliek Magnifica Humanitas en diende als weerwoord op de 'post-waarheid'-wereld waar sommigen op lijken te hopen.
 

Op zijn Facebookpagina kijkt David Van Reybrouck deze week terug op de ontmoeting. 'Zijn laatste woorden waren opmerkelijk nederig: We hebben jullie nodig. Het hoofd van de grootste organisatie ter wereld, met meer dan 1.4 miljard leden, zei eenvoudigweg tegen een kleine groep schrijvers met zeer verschillende religieuze, spirituele en filosofische achtergronden: "We hebben jullie verbeeldingskracht, jullie creativiteit in het vertellen en jullie levendige denkvermogen nodig."''

Van Reybrouck: 'Ik greep de korte persoonlijke ontmoeting aan het einde van de audiëntie aan om hem te bedanken voor de belangrijke passages over democratie in zijn recente encycliek. Gezien de geschiedenis van institutionele hiërarchie en vaak brute overheersing en de afschuwelijke manier waarop met slachtoffers van misbruik wordt omgegaan, is het opmerkelijk dat de Kerk de democratie expliciet verdedigt als "een middel om de juiste uitoefening van gezag te waarborgen". Deze passage uit de encycliek van paus Leo is opmerkelijk: "De zoektocht naar de waarheid is een essentieel element van de democratie, die zelf een middel is om bij te dragen aan het algemeen welzijn. Wanneer vragen over wat waar is hun aantrekkingskracht verliezen en een pragmatisme de overhand krijgt dat tevreden is met wat nuttig of effectief lijkt, dan wordt het democratische leven verzwakt. Democratie bestaat immers niet alleen uit regels en procedures, maar bovenal uit een solide overeenstemming met de feiten en een oprechte toewijding aan het welzijn van individuen en de samenleving als geheel. Onverschilligheid ten opzichte van de waarheid leidt langzaam maar zeker tot een afdaling in het totalitarisme. Zoals de filosofe Hannah Arendt schreef, zijn de ideale onderdanen van dergelijke regimes niet zozeer degenen die ideologisch overtuigd zijn, maar eerder 'mensen voor wie het onderscheid tussen feit en fictie (d.w.z. de realiteit van de ervaring) en het onderscheid tussen waar en onwaar (d.w.z. de normen van het denken) niet langer bestaat.'"' (Magnifica Humanitas, par. 32).

In tijden waarin democratieën worden uitgedaagd door autocratieën, waar de waarheid wordt gemanipuleerd voor persoonlijk gewin of macht, en waar respectvolle dialoog wordt vertrapt door luidruchtig geweld, is de zachte maar vastberaden stem van paus Leo er een die ertoe doet, zegt de bekende uit Vlaanderen afkomstige schrijver.