‘Ik ben hier om vrede te verkondigen’: paus Leo XIV spreekt klare taal in Afrika

Tijdens zijn meerdaagse Afrikareis toont paus Leo XIV de wereld dat hij de voorbije maanden in het spoor van zijn voorgangers uitgroeide tot het morele geweten van de mensheid en een ‘leraar van de wereldvrede’. Zijn woorden worden wereldwijd door de media opgepikt. Het krachtig pleidooi voor vrede en dialoog verontrust machthebbers. Hij schuwt de confrontatie met machthebbers niet.

Reeds op de eerste dag, in de basiliek in Algiers, zei de paus dat de inzet voor het bevorderen van vrede en eenheid zijn focus is. ‘Het motto van dit bezoek is ontleend aan de woorden van de verrezen Jezus: Vrede zij met u! (Joh. 20:21), en op een afbeelding uit de mozaïeken van Tipasa is te lezen: In Deo, pax et concordia sit convivio nostro, wat vertaald kan worden als: In God, moge vrede en harmonie heersen in ons gemeenschappelijk leven. Vrede en harmonie zijn sinds het ontstaan ​​van de christelijke gemeenschap fundamentele kenmerken (vgl. Handelingen 2:42-47), overeenkomstig de wens van Jezus zelf (vgl. Joh. 17:23), die zei: Hieraan zullen allen weten dat jullie mijn discipelen zijn: als jullie elkaar liefhebben’ (Joh. 13:35). Hierover stelt Augustinus dat de Kerk ‘volken voortbrengt, maar zij zijn leden van één’, en Cyprianus schrijft: ‘Voor God is het grootste offer de vrede die onder ons heerst, onze broederlijke eensgezindheid en het feit dat wij een volk zijn, verenigd in de eenheid van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest’ (Het Onze Vader, 23).’

‘Overheden zijn er niet om te domineren, maar om het volk te dienen en hun ontwikkeling te bevorderen,’ zei hij tegen regeringsfunctionarissen in Algerije, waar de macht nog steeds geconcentreerd is in de in handen van een door het leger gesteunde elite. Hij riep de regering op een levendige, dynamische en vrije burgermaatschappij te bevorderen, waarin met name jongeren worden erkend als in staat om de horizon van hoop voor iedereen te verbreden, een uitspraak die de protestbewegingen van 2019 in het hele land weerspiegelt, die grotendeels door jongeren werden aangewakkerd. De protesten leidden toen tot het aftreden van de toenmalige Algerijnse president Abdelaziz Bouteflika.

Twee dagen later stond de paus in Yaoundé naast de 93-jarige Kameroense president Paul Biya, die sinds zijn aantreden in 1982 de macht in het Centraal-Afrikaanse land stevig in handen heeft, en herhaalde hij die scherpe boodschap. Kameroen, dat wordt beschouwd als een van de meest corrupte landen ter wereld, moet zich volgens paus Leo bevrijden van de ketenen van corruptie die het gezag aantasten en het van zijn geloofwaardigheid beroven, aldus Leo. Hij riep op tot volledige erkenning van de stem van vrouwen in besluitvormingsprocessen en dat harten bevrijd moeten worden van een afgodische dorst naar winst.

'Wee degenen die religie en de naam van God misbruiken...'

De strafste woorden vielen tijdens een vredesbijeenkomst  in de Sint-Jozefkathedraal in Bamenda, Kameroen, op de vierde dag van zijn pelgrimstocht door vier Afrikaanse landen. Het waren woorden gericht aan de hele wereld.

‘We moeten een beslissende koerswijziging maken – een ware bekering – die ons in de tegenovergestelde richting zal leiden, naar een duurzaam pad rijk aan menselijke broederschap. De wereld wordt geteisterd door een handvol tirannen, maar wordt bijeengehouden door een menigte steunende broeders en zusters!’

‘Ik ben hier om vrede te verkondigen. Maar ik merk dat jullie het zijn die vrede aan mij en aan de hele wereld verkondigen.’

‘Wee degenen die religie en de naam van God misbruiken voor hun eigen militaire, economische en politieke gewin, en die het heilige in duisternis en vuiligheid storten," zei Leo tegen een menigte Het citaat werd kort nadien op X geplaatst, duidelijk als een reactie op uitlatingen van Amerikaanse politici.

Tijdens de mis in Douala op vrijdagmiddag reikte hij de massa het voorbeeld van de vorig jaar zaligverklaarde Floribert Bwana Chui aan, een Congolese jongeman die zich verzette tegen corruptie en daarom vermoord werd.

De komende dagen zal de paus naar verwachting de ongelijkheid in Angola aan de kaak stellen, waardoor meer dan 30% van de bevolking in armoede leeft, ondanks de enorme reserves aan zeldzame mineralen en olie in het land. Tijdens de laatste etappe van zijn reis, in Equatoriaal-Guinea, zal hij president Teodoro Obiang Nguema Mbasogo ontmoeten, die sinds 1979 aan de macht is en wordt beschuldigd van meedogenloze politieke repressie en corruptie.