Joodse religieuze leiders spreken zich uit tegen oorlog in Gaza

In Israël en daarbuiten uiten steeds meer joodse religieuze leiders kritiek op het beleid van de Israëlische regering. Hoewel ze een kleine minderheid vormen, voornamelijk uit liberale stromingen binnen het jodendom, maken hun getuigenissen indruk omdat ze tegen grote druk ingaan.

Avi Dabush: ‘Ik kies voor het leven’

Een van de opvallendste stemmen is die van rabbi Avi Dabush, hoofd van de organisatie Rabijnen voor de Mensenrechten. Zijn kibboets Nirim, aan de grens met Gaza, werd op 7 oktober zwaar getroffen door de aanval van Hamas.

Toch weigert hij de oorlog die volgde te steunen. ‘Die is slecht, zowel voor de inwoners van Gaza als voor de Israëli’s,’ zegt hij. ‘Als natie zal het voortzetten van het verhaal van eeuwig slachtofferschap ons geen veiligheid brengen. We hebben een alternatieve stem nodig in het Israëlische Jodendom,' zegt hij als voormalige religieuze zionist. 'Velen accepteren niet dat ik over vrede spreek. Ik begrijp ze. Maar ik kies voor het leven, dat een joodse kernwaarde is.'

Brief van 1.200 rabbijnen

Kritische stemmen als die van Dabush zijn zeldzaam binnen de religieuze Joodse bevolking van Israël en in de diaspora. Maar ze nemen wel toe nu het geweld almaar driestere vormen aanneemt en de hongersnood in Gaza dag na dag slachtoffers maakt.

Eind juli verscheen een brief, ondertekend door bijna 1.200 rabbijnen wereldwijd, waarin zij hun diepe bezorgdheid uitdrukken: 'Het Joodse volk kampt met een ernstige morele crisis.' De ondertekenaars veroordelen ‘het afslachten van burgers’ in Gaza en stellen dat de beperkingen op humanitaire hulp ‘in strijd zijn met de fundamentele waarden van het jodendom zoals wij die begrijpen’. De brief citeert het boek Spreuken (25,21): ‘Als je vijand honger heeft, geef hem dan te eten, als hij dorst heeft, geef hem dan te drinken.’

Afkomstig uit de liberale vleugel van de moderne orthodoxie schreven 80 rabbijnen op 20 augustus een brief waarin ze opriepen tot 'morele helderheid, verantwoordelijkheid en een orthodox-joodse reactie op de humanitaire crisis in Gaza'. Onder hen bevinden zich de opperrabbijnen van Polen, Denemarken en Noorwegen, evenals de voormalige opperrabbijn van Ierland.

In Hongarije, waar de grootste Joodse gemeenschap van Centraal-Europa leeft, tekenden meer dan duizend mensen een petitie die het klimaat van stilzwijgen aanklaagt en erop wijst dat kritiek op Israël onterecht gelijkgesteld wordt met antisemitisme.

Verdeeldheid en druk

Kritische stemmen op het Israëlische beleid krijgen te maken met grote druk.

In Frankrijk kreeg rabbijn Delphine Horvilleur zware verwijten na een opiniestuk tegen de oorlog. Sommigen beschuldigden haar ervan ‘Israël in gevaar te brengen’ en ‘de vijanden wapens in handen te geven’. In Groot-Brittannië verloren vijf leden van het Board of Deputies of British Jews hun functie nadat zij een tribune ondertekenden waarin het einde van een staakt-het-vuren werd betreurd. In de Verenigde Staten werden verschillende rabbijnen gearresteerd tijdens protesten tegen de oorlog.

Religieuze rechtvaardiging van oorlog

Sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza heeft Benjamin Netanyahu herhaaldelijk het geweld met religieuze verwijzingen verantwoord. Zo rechtvaardigde hij in een televisietoespraak op 25 oktober 2023 de vernietiging van Hamas als volgt: 'Wij zijn het volk van het licht, zij zijn het volk van de duisternis, en het licht moet zegevieren over de duisternis. Wij zullen de profetie van Jesaja vervullen.' Een paar dagen later citeerde hij tijdens een persconferentie Deuteronomium 25,17: 'Bedenk wat Amalek u heeft aangedaan' – Israëls oorspronkelijke vijand. Meer recent werd het offensief van mei 2025 in Gaza 'Gideons Strijdwagens' genoemd, naar de Bijbelse figuur uit het boek Rechters.

Bronnen: LaCroix (Frans) - LaCroix (Frans)